<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<ONIXMessage release="3.0" xmlns="http://ns.editeur.org/onix/3.0/reference">
  <Header>
    <Sender>
      <SenderName>EDP Sciences</SenderName>
    </Sender>
    <MessageNumber>1776426559</MessageNumber>
    <SentDateTime>20260417</SentDateTime>
    <DefaultLanguageOfText>fre</DefaultLanguageOfText>
  </Header>
  <Product>
    <RecordReference>laboutique.edpsciences.fr-002527</RecordReference>
    <NotificationType>03</NotificationType>
    <RecordSourceType>01</RecordSourceType>
    <ProductIdentifier>
      <ProductIDType>01</ProductIDType>
      <IDValue>002527</IDValue>
    </ProductIdentifier>
    <ProductIdentifier>
      <ProductIDType>03</ProductIDType>
      <IDValue>9782759831173</IDValue>
    </ProductIdentifier>
    <ProductIdentifier>
      <ProductIDType>15</ProductIDType>
      <IDValue>9782759831173</IDValue>
    </ProductIdentifier>
    <DescriptiveDetail>
      <ProductComposition>00</ProductComposition>
      <ProductForm>BA</ProductForm>
      <Measure>
        <MeasureType>02</MeasureType>
        <Measurement>14</Measurement>
        <MeasureUnitCode>mm</MeasureUnitCode>
      </Measure>
      <Measure>
        <MeasureType>01</MeasureType>
        <Measurement>21</Measurement>
        <MeasureUnitCode>mm</MeasureUnitCode>
      </Measure>
      <Collection>
        <CollectionType>10</CollectionType>
        <TitleDetail>
          <TitleType>01</TitleType>
          <TitleElement>
            <TitleElementLevel>02</TitleElementLevel>
            <TitleText>Hors Collection</TitleText>
            <Subtitle>-</Subtitle>
          </TitleElement>
        </TitleDetail>
      </Collection>
      <TitleDetail>
        <TitleType>01</TitleType>
        <TitleElement>
          <TitleElementLevel>01</TitleElementLevel>
          <TitleText>La grande épopée de l'exploration spatiale</TitleText>
          <Subtitle>Un regard chinois</Subtitle>
        </TitleElement>
      </TitleDetail>
      <Contributor>
        <SequenceNumber>1</SequenceNumber>
        <ContributorRole>A01</ContributorRole>
        <NameIdentifier>
          <NameIDType>01</NameIDType>
          <IDValue>A2190</IDValue>
        </NameIdentifier>
        <PersonName>YE PEIJIAN</PersonName>
        <PersonNameInverted>PEIJIAN, YE</PersonNameInverted>
        <NamesBeforeKey>YE</NamesBeforeKey>
        <KeyNames>PEIJIAN</KeyNames>
        <BiographicalNote>&lt;p&gt;YE Peijian, chercheur à l'Académie chinoise des technologies spatiales (CAST, China Academy of Space Technology), est lauréat de la distinction nationale « Scientifique du peuple » et membre de l'Académie chinoise des sciences (CAS) depuis 2003.&lt;/p&gt;</BiographicalNote>
      </Contributor>
      <Contributor>
        <SequenceNumber>2</SequenceNumber>
        <ContributorRole>A32</ContributorRole>
        <NameIdentifier>
          <NameIDType>01</NameIDType>
          <IDValue>A2192</IDValue>
        </NameIdentifier>
        <PersonName>QU SHAOJIE</PersonName>
        <PersonNameInverted>SHAOJIE, QU</PersonNameInverted>
        <NamesBeforeKey>QU</NamesBeforeKey>
        <KeyNames>SHAOJIE</KeyNames>
        <BiographicalNote></BiographicalNote>
      </Contributor>
      <Contributor>
        <SequenceNumber>3</SequenceNumber>
        <ContributorRole>A32</ContributorRole>
        <NameIdentifier>
          <NameIDType>01</NameIDType>
          <IDValue>A2193</IDValue>
        </NameIdentifier>
        <PersonName>MA JINAN</PersonName>
        <PersonNameInverted>JINAN, MA</PersonNameInverted>
        <NamesBeforeKey>MA</NamesBeforeKey>
        <KeyNames>JINAN</KeyNames>
        <BiographicalNote></BiographicalNote>
      </Contributor>
      <Contributor>
        <SequenceNumber>4</SequenceNumber>
        <ContributorRole>A32</ContributorRole>
        <NameIdentifier>
          <NameIDType>01</NameIDType>
          <IDValue>A2194</IDValue>
        </NameIdentifier>
        <PersonName>MENG LINZHI</PersonName>
        <PersonNameInverted>LINZHI, MENG</PersonNameInverted>
        <NamesBeforeKey>MENG</NamesBeforeKey>
        <KeyNames>LINZHI</KeyNames>
        <BiographicalNote>&lt;p&gt;&amp;nbsp;&lt;br&gt;&lt;/p&gt;</BiographicalNote>
      </Contributor>
      <Contributor>
        <SequenceNumber>5</SequenceNumber>
        <ContributorRole>A32</ContributorRole>
        <NameIdentifier>
          <NameIDType>01</NameIDType>
          <IDValue>A2196</IDValue>
        </NameIdentifier>
        <PersonName>QIN SHANSHAN</PersonName>
        <PersonNameInverted>SHANSHAN, QIN</PersonNameInverted>
        <NamesBeforeKey>QIN</NamesBeforeKey>
        <KeyNames>SHANSHAN</KeyNames>
        <BiographicalNote></BiographicalNote>
      </Contributor>
      <Contributor>
        <SequenceNumber>6</SequenceNumber>
        <ContributorRole>A32</ContributorRole>
        <NameIdentifier>
          <NameIDType>01</NameIDType>
          <IDValue>A2197</IDValue>
        </NameIdentifier>
        <PersonName>ZHANG ZHIPING</PersonName>
        <PersonNameInverted>ZHIPING, ZHANG</PersonNameInverted>
        <NamesBeforeKey>ZHANG</NamesBeforeKey>
        <KeyNames>ZHIPING</KeyNames>
        <BiographicalNote>&lt;p&gt;, ZHANG HONG, JIA XIAOYU, WANG SHUO ET WANG JIANZHAO&amp;nbsp;&lt;br&gt;&lt;/p&gt;</BiographicalNote>
      </Contributor>
      <Contributor>
        <SequenceNumber>7</SequenceNumber>
        <ContributorRole>A32</ContributorRole>
        <NameIdentifier>
          <NameIDType>01</NameIDType>
          <IDValue>A2198</IDValue>
        </NameIdentifier>
        <PersonName>ZHANG HONG</PersonName>
        <PersonNameInverted>HONG, ZHANG</PersonNameInverted>
        <NamesBeforeKey>ZHANG</NamesBeforeKey>
        <KeyNames>HONG</KeyNames>
        <BiographicalNote></BiographicalNote>
      </Contributor>
      <Contributor>
        <SequenceNumber>8</SequenceNumber>
        <ContributorRole>A32</ContributorRole>
        <NameIdentifier>
          <NameIDType>01</NameIDType>
          <IDValue>A2199</IDValue>
        </NameIdentifier>
        <PersonName>JIA XIAOYU</PersonName>
        <PersonNameInverted>XIAOYU, JIA</PersonNameInverted>
        <NamesBeforeKey>JIA</NamesBeforeKey>
        <KeyNames>XIAOYU</KeyNames>
        <BiographicalNote></BiographicalNote>
      </Contributor>
      <Contributor>
        <SequenceNumber>9</SequenceNumber>
        <ContributorRole>A32</ContributorRole>
        <NameIdentifier>
          <NameIDType>01</NameIDType>
          <IDValue>A2200</IDValue>
        </NameIdentifier>
        <PersonName>WANG SHUO</PersonName>
        <PersonNameInverted>SHUO, WANG</PersonNameInverted>
        <NamesBeforeKey>WANG</NamesBeforeKey>
        <KeyNames>SHUO</KeyNames>
        <BiographicalNote></BiographicalNote>
      </Contributor>
      <Contributor>
        <SequenceNumber>10</SequenceNumber>
        <ContributorRole>A32</ContributorRole>
        <NameIdentifier>
          <NameIDType>01</NameIDType>
          <IDValue>A2201</IDValue>
        </NameIdentifier>
        <PersonName>WANG JIANZHAO</PersonName>
        <PersonNameInverted>JIANZHAO, WANG</PersonNameInverted>
        <NamesBeforeKey>WANG</NamesBeforeKey>
        <KeyNames>JIANZHAO</KeyNames>
        <BiographicalNote></BiographicalNote>
      </Contributor>
      <Contributor>
        <SequenceNumber>11</SequenceNumber>
        <ContributorRole>B06</ContributorRole>
        <NameIdentifier>
          <NameIDType>01</NameIDType>
          <IDValue>A1956</IDValue>
        </NameIdentifier>
        <PersonName>Olivier Courcelle</PersonName>
        <PersonNameInverted>Courcelle, Olivier</PersonNameInverted>
        <NamesBeforeKey>Olivier</NamesBeforeKey>
        <KeyNames>Courcelle</KeyNames>
        <BiographicalNote></BiographicalNote>
      </Contributor>
      <Language>
        <LanguageRole>01</LanguageRole>
        <LanguageCode>fre</LanguageCode>
      </Language>
      <Extent>
        <ExtentType>00</ExtentType>
        <ExtentValue>340</ExtentValue>
        <ExtentUnit>03</ExtentUnit>
      </Extent>
      <Illustrated>02</Illustrated>
      <Subject>
        <SubjectSchemeIdentifier>24</SubjectSchemeIdentifier>
        <SubjectSchemeName>Izibook:Subject</SubjectSchemeName>
        <SubjectHeadingText>Astronomie</SubjectHeadingText>
      </Subject>
      <Subject>
        <SubjectSchemeIdentifier>24</SubjectSchemeIdentifier>
        <SubjectSchemeName>Izibook:SubjectAndCategoryAndTags</SubjectSchemeName>
        <SubjectHeadingText>|Astronomie|</SubjectHeadingText>
      </Subject>
      <Subject>
        <SubjectSchemeIdentifier>20</SubjectSchemeIdentifier>
        <SubjectHeadingText>missions spatiales;système solaire;aventure;défis technologiques;Chine;astronomie</SubjectHeadingText>
      </Subject>
      <Subject>
        <SubjectSchemeIdentifier>10</SubjectSchemeIdentifier>
        <SubjectSchemeVersion>2011</SubjectSchemeVersion>
        <SubjectCode>SCI033000</SubjectCode>
      </Subject>
      <Subject>
        <SubjectSchemeIdentifier>01</SubjectSchemeIdentifier>
        <SubjectCode>520</SubjectCode>
      </Subject>
      <AudienceCode>05</AudienceCode>
      <AudienceCode>01</AudienceCode>
    </DescriptiveDetail>
    <CollateralDetail>
      <TextContent>
        <TextType>03</TextType>
        <ContentAudience>00</ContentAudience>
        <Text language="fre">&lt;blockquote&gt;L’ exploration spatiale est une grande épopée scientifique, technologique et humaine. Elle conte l’histoire d’une humanité résolue à percer les mystères de l’Univers, à mieux comprendre l’immensité de ce qui l’entoure, à savoir, au fond, d’où elle vient et où elle va. &lt;br&gt;Ce livre, écrit dans un langage simple et vivant, évoque l’exploration spatiale dans toutes ses dimensions. Il traite de nos connaissances scientifiques relatives à la Terre, au système solaire et à l’espace plus lointain, présente l’évolution des moyens et des outils d’exploration, les découvertes importantes qui en ont résulté, les défis scientifiques et technologiques auxquels il a fallu et il faudra encore faire face, la possibilité d’une vie extraterrestre et l’avenir de celle portée par la Terre. Il a aussi pour originalité d’offrir un regard chinois sur toute cette aventure. Car avec sa grande famille de lanceurs Longue Marche, sa spectaculaire mission de retour d’échantillons lunaires ou sa station spatiale, la Chine est aujourd’hui une actrice bien établie de l’épopée spatiale. &lt;/blockquote&gt;</Text>
        <Text language="eng">&lt;p&gt;L’ exploration spatiale est une grande épopée scientifique, technologique et humaine. Elle conte l’histoire d’une humanité résolue à percer les mystères de l’Univers, à mieux comprendre l’immensité de ce qui l’entoure, à savoir, au fond, d’où elle vient et où elle va. Ce livre, écrit dans un langage simple et vivant, évoque l’exploration spatiale dans toutes ces dimensions. Il traite de nos connaissances scientifiques relatives à la Terre, au système solaire et à l’espace plus lointain, présente l’évolution des moyens et des outils d’exploration, les découvertes importantes qui en ont résulté, les défis scientifiques et technologiques auxquels il a fallu et il faudra encore faire face, la possibilité d’une vie extraterrestre et l’avenir de celle portée par la Terre. Il a aussi pour originalité d’offrir un regard chinois sur toute cette aventure. Car avec sa grande famille de lanceurs Longue Marche, sa spectaculaire mission de retour d’échantillons lunaires ou sa station spatiale, la Chine est aujourd’hui une actrice bien établie de l’épopée spatiale. &lt;/p&gt;</Text>
      </TextContent>
      <TextContent>
        <TextType>02</TextType>
        <ContentAudience>00</ContentAudience>
        <Text language="fre">&lt;p&gt;Récit de la grande aventure de l'exploration spatiale, avec en particulier, une évocation de la contribution de la Chine.&lt;/p&gt;</Text>
        <Text language="eng">&lt;p&gt;Récit de la grande aventure humaine pour voyager et connaitre les secrets de l’espace&lt;/p&gt;</Text>
      </TextContent>
      <TextContent>
        <TextType>04</TextType>
        <ContentAudience>00</ContentAudience>
        <Text language="fre">&lt;p class="MsoNormal"&gt;Préface........................................................................................9&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;Introduction.................................................................................13&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;1. Ô Terre, ma mère................................................................... 19&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;1.1. Une brève histoire de la Terre............................................. 19&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;1.2. Pale blue dot.................................................................... 25&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;2. Le système solaire................................................................. 29&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;2.1. Les huit planètes principales.............................................. 30&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;2.2. La loi de Titius-Bode......................................................... 34&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;3. La structure de l’Univers......................................................... 39&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;3.1. L’étendue du système solaire.............................................. 40&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;3.2. Une structure échelonnée................................................... 42&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;3.3. Les règles à mesurer les cieux............................................. 47&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;4. Le plein du vide..................................................................... 51&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;4.1. Les ceintures de rayonnement............................................. 51&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;4.2. Une particule insaisissable................................................. 54&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;5. Un Soleil colérique................................................................. 59&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;5.1. Le vent solaire.................................................................. 59&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;5.2. Les tempêtes solaires........................................................ 64&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;5.3. Un bouclier protecteur....................................................... 65&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;5.4. Des conséquences catastrophiques....................................... 67&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;5.5. Entre phantasmes et réalité................................................ 72&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;6. L’observation du ciel.............................................................. 77&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;6.1. L’observation à l’œil nu...................................................... 78&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;6.2. Lunettes et télescopes terrestres......................................... 86&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;6.3. Télescopes spatiaux........................................................... 92&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;6.4. Des moyens d’observation toujours plus avancés.................... 96&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;7. Fusées et lanceurs.................................................................. 105&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;7.1. Wan Hu........................................................................... 105&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;7.2. Les débuts de la fusée .......................................................108&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;7.3. Principe de fonctionnement................................................ 112&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;7.4. Les grandes familles de lanceurs dans le monde.................... 114&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;7.5. Autres moyens d’exploration............................................... 128&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;8. Voguer dans l’espace.............................................................. 133&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;8.1. Propulsion ionique............................................................ 134&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;8.2. Propulsio nnucléaire.......................................................... 135&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;8.3. À la voile sur un océan d’étoiles......................................... 138&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9. Les engins spatiaux................................................................153&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9.1. Qu’est-ce qu’un engin spatial ?........................................... 153&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9.2. Sous-systèmes de structure et de mécanismes – Squelette et articulations......................156&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9.3. Sous-système de contrôle thermique – Peau......................... 157&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9.4. Sous-système de contrôle d’attitude –Cervelet...................... 159&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9.5. Sous-système de propulsion – Muscles................................. 162&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9.6. Sous-système d’alimentation électrique – Cœur..................... 163&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9.7. Sous-système de traitement de données – Cerveau................ 164&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9.8. Sous-système de mesure, suivi et contrôle – Téléphone portable................................165&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;10.L’odyssée de l’espace............................................................. 167&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;10.1. Les vols non habités........................................................ 168&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;10.2. Les vols habités..............................................................188&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;11.Découvertes spatiales............................................................. 197&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;11.1. L’espace environnant....................................................... 199&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;11.2. La Lune......................................................................... 202&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;11.3. Les planète sproches........................................................ 204&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;11.4. Planètes éloignées........................................................... 212&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;12.Les retombées de l’exploration spatiale................................... 219&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;12.1. Expériences enmicropesanteur.......................................... 219&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;12.2. Mutagénèse et agriculture spatiale.................................... 221&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;12.3. Télédétection et observations météorologiques.................... 223&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;12.4. Satellites de télécommunication........................................ 226&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;12.5. Positionnement et navigation........................................... 228&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;12.6. Tourisme spatial.............................................................. 230&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;13.Limites techniques................................................................. 233&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;13.1. Problème du coût............................................................ 234&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;13.2. Augmentation des débris spatiaux..................................... 235&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;13.3. Limites du contrôle dans l’espace lointain.......................... 236&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;13.4. Impact du rayonnement spatial......................................... 238&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;14.Les risques de collision.......................................................... 241&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;14.1. Les débris...................................................................... 241&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;14.2. Les effets d’une collision.................................................. 246&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;14.3. Parer au risque................................................................ 250&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;15.Le danger guette à chaque pas................................................ 259&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;15.1. La micropesanteur........................................................... 259&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;15.2. Les rayonnements............................................................ 262&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;15.3. Les combinaisons spatiales............................................... 266&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;16.Armageddon.......................................................................... 271&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;16.1. La menace des petits corps célestes................................... 273&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;16.2. L’origine du coupable....................................................... 277&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;16.3. La protection de la Terre.................................................. 280&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;17.Un casse-tête scientifique...................................................... 285&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;17.1. Les trous noirs................................................................ 286&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;17.2. Matière et énergie sombres...............................................290&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;17.3. L’origine de l’Univers et des corps célestes.......................... 293&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;18.L’avenir de la Terre................................................................ 295&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;18.1. L’humanité va-t-elle survivre ? ..........................................295&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;18.2. La migration planétaire.................................................... 300&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;19.Où sont-ils tous ?.................................................................. 305&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;19.1. Origine du paradoxe de Fermi............................................306&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;19.2. Une hypothèse étonnante................................................. 312&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;19.3. Les explications du paradoxe............................................ 316&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;19.4. Le mystère de la sphère deDyson...................................... 324&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;20.Vers l’infini et au-delà !......................................................... 331&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;Bibliographie................................................................................337&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;</Text>
        <Text language="eng">&lt;p class="MsoNormal"&gt;Préface........................................................................................9&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;Introduction.................................................................................13&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;1. Ô Terre, ma mère................................................................... 19&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;1.1. Une brève histoire de laTerre............................................. 19&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;1.2. Pale bluedot.................................................................... 25&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;2. Le système solaire................................................................. 29&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;2.1. Les huit planètes principales.............................................. 30&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;2.2. La loi de Titius-Bode......................................................... 34&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;3. La structure del’Univers......................................................... 39&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;3.1. L’étendue du système solaire.............................................. 40&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;3.2. Une structureéchelonnée................................................... 42&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;3.3. Les règles à mesurer lescieux............................................. 47&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;4. Le plein duvide..................................................................... 51&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;4.1. Les ceintures derayonnement............................................. 51&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;4.2. Une particule insaisissable................................................. 54&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;5. Un Soleilcolérique................................................................. 59&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;5.1. Le ventsolaire.................................................................. 59&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;5.2. Les tempêtes solaires........................................................ 64&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;5.3. Un bouclierprotecteur....................................................... 65&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;5.4. Des conséquencescatastrophiques....................................... 67&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;5.5. Entre phantasmes etréalité................................................ 72&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;6. L’observation du ciel.............................................................. 77&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;6.1. L’observation à l’œilnu...................................................... 78&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;6.2. Lunettes et télescopesterrestres......................................... 86&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;6.3. Télescopesspatiaux........................................................... 92&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;6.4. Des moyens d’observation toujours plusavancés.................... 96&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;7. Fusées etlanceurs.................................................................. 105&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;7.1. Wan Hu........................................................................... 105&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;7.2. Les débuts de la fusée .......................................................108&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;7.3. Principe defonctionnement................................................ 112&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;7.4. Les grandes familles de lanceurs dans le monde.................... 114&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;7.5. Autres moyensd’exploration............................................... 128&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;8. Voguer dans l’espace.............................................................. 133&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;8.1. Propulsion ionique............................................................ 134&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;8.2. Propulsionnucléaire.......................................................... 135&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;8.3. À la voile sur un océan d’étoiles......................................... 138&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9. Les engins spatiaux................................................................153&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9.1. Qu’est-ce qu’un engin spatial ?........................................... 153&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9.2. Sous-systèmes de structure et de mécanismes – Squelette&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;et articulations.................................................................156&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9.3. Sous-système de contrôle thermique – Peau......................... 157&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9.4. Sous-système de contrôle d’attitude –Cervelet...................... 159&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9.5. Sous-système de propulsion – Muscles................................. 162&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9.6. Sous-système d’alimentation électrique – Cœur..................... 163&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9.7. Sous-système de traitement de données – Cerveau................ 164&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9.8. Sous-système de mesure, suivi et contrôle – Téléphone &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;portable...........................................................................165&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;10.L’odyssée de l’espace............................................................. 167&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;10.1. Les vols nonhabités........................................................ 168&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;10.2. Les vols habités..............................................................188&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;11.Découvertesspatiales............................................................. 197&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;11.1. L’espace environnant....................................................... 199&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;11.2. La Lune......................................................................... 202&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;11.3. Les planètesproches........................................................ 204&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;11.4. Planèteséloignées........................................................... 212&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;12.Les retombées de l’explorationspatiale................................... 219&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;12.1. Expériences enmicropesanteur.......................................... 219&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;12.2. Mutagénèse et agriculture spatiale.................................... 221&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;12.3. Télédétection et observationsmétéorologiques.................... 223&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;12.4. Satellites detélécommunication........................................ 226&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;12.5. Positionnement et navigation........................................... 228&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;12.6. Tourismespatial.............................................................. 230&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;13.Limitestechniques................................................................. 233&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;13.1. Problème ducoût............................................................ 234&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;13.2. Augmentation des débris spatiaux..................................... 235&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;13.3. Limites du contrôle dans l’espace lointain.......................... 236&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;13.4. Impact du rayonnementspatial......................................... 238&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;14.Les risques de collision.......................................................... 241&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;14.1. Les débris...................................................................... 241&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;14.2. Les effets d’unecollision.................................................. 246&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;14.3. Parer aurisque................................................................ 250&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;15.Le danger guette à chaquepas................................................ 259&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;15.1. Lamicropesanteur........................................................... 259&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;15.2. Lesrayonnements............................................................ 262&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;15.3. Les combinaisonsspatiales............................................... 266&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;16.Armageddon.......................................................................... 271&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;16.1. La menace des petits corpscélestes................................... 273&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;16.2. L’origine ducoupable....................................................... 277&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;16.3. La protection de la Terre.................................................. 280&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;17.Un casse-tête scientifique...................................................... 285&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;17.1. Les trousnoirs................................................................ 286&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;17.2. Matière et énergie sombres...............................................290&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;17.3. L’origine de l’Univers et des corpscélestes.......................... 293&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;18.L’avenir de la Terre................................................................ 295&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;18.1. L’humanité va-t-elle survivre ? ..........................................295&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;18.2. La migrationplanétaire.................................................... 300&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;19.Où sont-ils tous ?.................................................................. 305&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;19.1. Origine du paradoxe de Fermi............................................306&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;19.2. Une hypothèseétonnante................................................. 312&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;19.3. Les explications du paradoxe............................................ 316&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;19.4. Le mystère de la sphère deDyson...................................... 324&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;20.Vers l’infini et au-delà !......................................................... 331&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;Bibliographie................................................................................337&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;</Text>
      </TextContent>
      <CitedContent>
        <CitedContentType>03</CitedContentType>
        <ContentAudience>00</ContentAudience>
        <SourceType>01</SourceType>
        <SourceTitle>Air &amp; Cosmos</SourceTitle>
        <CitationNote>La grande épopée de l’exploration spatiale Un regard chinois</CitationNote>
        <ResourceLink>https://laboutique.edpsciences.fr/review/444</ResourceLink>
        <ContentDate>
          <ContentDateRole>01</ContentDateRole>
          <Date dateformat="00">20240314</Date>
        </ContentDate>
      </CitedContent>
      <SupportingResource>
        <ResourceContentType>21</ResourceContentType>
        <ContentAudience>00</ContentAudience>
        <ResourceMode>06</ResourceMode>
        <ResourceVersion>
          <ResourceForm>01</ResourceForm>
          <ResourceLink>https://laboutique.edpsciences.fr/produit/1369/9782759831180/la-grande-epopee-de-l-exploration-spatiale</ResourceLink>
        </ResourceVersion>
      </SupportingResource>
      <SupportingResource>
        <ResourceContentType>01</ResourceContentType>
        <ContentAudience>00</ContentAudience>
        <ResourceMode>03</ResourceMode>
        <ResourceVersion>
          <ResourceForm>02</ResourceForm>
          <ResourceLink>https://laboutique.edpsciences.fr/system/product_pictures/data/009/983/026/original/9782759831173-Exploration-Spatiale_couv-sofedis.jpg</ResourceLink>
          <ContentDate>
            <ContentDateRole>17</ContentDateRole>
            <DateFormat>14</DateFormat>
            <Date>20240913T173830+0200</Date>
          </ContentDate>
        </ResourceVersion>
      </SupportingResource>
      <SupportingResource>
        <ResourceContentType>15</ResourceContentType>
        <ContentAudience>00</ContentAudience>
        <ResourceMode>03</ResourceMode>
        <ResourceVersion>
          <ResourceForm>02</ResourceForm>
          <ResourceLink>https://laboutique.edpsciences.fr/system/product_pictures/data/009/983/027/original/9782759831173-Exploration-Spatiale_couv-THUMBNAIL.jpg</ResourceLink>
          <ContentDate>
            <ContentDateRole>17</ContentDateRole>
            <DateFormat>14</DateFormat>
            <Date>20240913T172742+0200</Date>
          </ContentDate>
        </ResourceVersion>
      </SupportingResource>
    </CollateralDetail>
    <PublishingDetail>
      <Imprint>
        <ImprintIdentifier>
          <ImprintIDType>01</ImprintIDType>
          <IDValue>P1</IDValue>
        </ImprintIdentifier>
        <ImprintName>EDP Sciences</ImprintName>
      </Imprint>
      <Publisher>
        <PublishingRole>01</PublishingRole>
        <PublisherIdentifier>
          <PublisherIDType>01</PublisherIDType>
          <IDValue>P1</IDValue>
        </PublisherIdentifier>
        <PublisherName>EDP Sciences</PublisherName>
        <Website>
          <WebsiteDescription>17 avenue du Hoggar - PA de Courtaboeuf - 91944 Les Ulis cedex A</WebsiteDescription>
          <WebsiteLink>http://publications.edpsciences.org/</WebsiteLink>
        </Website>
      </Publisher>
      <PublishingStatus>04</PublishingStatus>
      <PublishingDate>
        <PublishingDateRole>11</PublishingDateRole>
        <DateFormat>00</DateFormat>
        <Date>20231109</Date>
      </PublishingDate>
      <PublishingDate>
        <PublishingDateRole>01</PublishingDateRole>
        <DateFormat>00</DateFormat>
        <Date>20231109</Date>
      </PublishingDate>
      <PublishingDate>
        <PublishingDateRole>19</PublishingDateRole>
        <DateFormat>00</DateFormat>
        <Date>20231109</Date>
      </PublishingDate>
      <CopyrightStatement>
        <CopyrightYear>2026</CopyrightYear>
        <CopyrightOwner>
          <CopyrightOwnerIdentifier>
            <CopyrightOwnerIDType>06</CopyrightOwnerIDType>
            <IDValue>3052868830012</IDValue>
          </CopyrightOwnerIdentifier>
        </CopyrightOwner>
      </CopyrightStatement>
      <SalesRights>
        <SalesRightsType>01</SalesRightsType>
        <Territory>
          <RegionsIncluded>WORLD</RegionsIncluded>
        </Territory>
      </SalesRights>
    </PublishingDetail>
    <RelatedMaterial>
      <RelatedProduct>
        <ProductRelationCode>27</ProductRelationCode>
        <ProductIdentifier>
          <ProductIDType>03</ProductIDType>
          <IDValue>9782759831180</IDValue>
        </ProductIdentifier>
        <ProductIdentifier>
          <ProductIDType>15</ProductIDType>
          <IDValue>9782759831180</IDValue>
        </ProductIdentifier>
      </RelatedProduct>
      <RelatedProduct>
        <ProductRelationCode>27</ProductRelationCode>
        <ProductIdentifier>
          <ProductIDType>03</ProductIDType>
          <IDValue>9782759831197</IDValue>
        </ProductIdentifier>
        <ProductIdentifier>
          <ProductIDType>15</ProductIDType>
          <IDValue>9782759831197</IDValue>
        </ProductIdentifier>
      </RelatedProduct>
    </RelatedMaterial>
    <ProductSupply>
      <Market>
        <Territory>
          <RegionsIncluded>WORLD</RegionsIncluded>
        </Territory>
      </Market>
      <MarketPublishingDetail>
        <PublisherRepresentative>
          <AgentRole>08</AgentRole>
          <AgentName>EDP Sciences</AgentName>
        </PublisherRepresentative>
        <MarketPublishingStatus>04</MarketPublishingStatus>
        <MarketDate>
          <MarketDateRole>01</MarketDateRole>
          <DateFormat>00</DateFormat>
          <Date>20231109</Date>
        </MarketDate>
      </MarketPublishingDetail>
      <SupplyDetail>
        <Supplier>
          <SupplierRole>03</SupplierRole>
          <SupplierIdentifier>
            <SupplierIDType>01</SupplierIDType>
            <IDValue>D1</IDValue>
          </SupplierIdentifier>
          <SupplierName>EDP Sciences</SupplierName>
        </Supplier>
        <ProductAvailability>21</ProductAvailability>
        <Price>
          <PriceType>04</PriceType>
          <PriceQualifier>05</PriceQualifier>
          <PriceCondition>
            <PriceConditionType>01</PriceConditionType>
            <PriceConditionQuantity>
              <PriceConditionQuantityType>02</PriceConditionQuantityType>
              <Quantity>1</Quantity>
              <QuantityUnit>00</QuantityUnit>
            </PriceConditionQuantity>
          </PriceCondition>
          <PriceAmount>16.00</PriceAmount>
          <Tax>
            <TaxType>01</TaxType>
            <TaxRatePercent>5.50</TaxRatePercent>
            <TaxAmount>0.83</TaxAmount>
          </Tax>
          <CurrencyCode>EUR</CurrencyCode>
        </Price>
      </SupplyDetail>
    </ProductSupply>
  </Product>
  <Product>
    <RecordReference>laboutique.edpsciences.fr-R002340</RecordReference>
    <NotificationType>03</NotificationType>
    <RecordSourceType>01</RecordSourceType>
    <ProductIdentifier>
      <ProductIDType>01</ProductIDType>
      <IDValue>R002340</IDValue>
    </ProductIdentifier>
    <DescriptiveDetail>
      <ProductComposition>00</ProductComposition>
      <ProductForm>ED</ProductForm>
      <ProductFormDetail>E107</ProductFormDetail>
      <EpubTechnicalProtection>00</EpubTechnicalProtection>
      <TitleDetail>
        <TitleType>01</TitleType>
        <TitleElement>
          <TitleElementLevel>01</TitleElementLevel>
          <TitleText>La grande épopée de l'exploration spatiale</TitleText>
          <Subtitle>Un regard chinois</Subtitle>
        </TitleElement>
      </TitleDetail>
      <Language>
        <LanguageRole>01</LanguageRole>
        <LanguageCode>fre</LanguageCode>
      </Language>
      <Extent>
        <ExtentType>08</ExtentType>
        <ExtentValue>342</ExtentValue>
        <ExtentUnit>03</ExtentUnit>
      </Extent>
      <Extent>
        <ExtentType>22</ExtentType>
        <ExtentValue>2692483</ExtentValue>
        <ExtentUnit>17</ExtentUnit>
      </Extent>
    </DescriptiveDetail>
    <CollateralDetail>
    </CollateralDetail>
    <PublishingDetail>
      <Imprint>
        <ImprintIdentifier>
          <ImprintIDType>01</ImprintIDType>
          <IDValue>P1</IDValue>
        </ImprintIdentifier>
        <ImprintName>EDP Sciences</ImprintName>
      </Imprint>
      <Publisher>
        <PublishingRole>01</PublishingRole>
        <PublisherIdentifier>
          <PublisherIDType>01</PublisherIDType>
          <IDValue>P1</IDValue>
        </PublisherIdentifier>
        <PublisherName>EDP Sciences</PublisherName>
        <Website>
          <WebsiteDescription>17 avenue du Hoggar - PA de Courtaboeuf - 91944 Les Ulis cedex A</WebsiteDescription>
          <WebsiteLink>http://publications.edpsciences.org/</WebsiteLink>
        </Website>
      </Publisher>
      <PublishingDate>
        <PublishingDateRole>11</PublishingDateRole>
        <DateFormat>00</DateFormat>
        <Date>20231109</Date>
      </PublishingDate>
    </PublishingDetail>
    <RelatedMaterial>
      <RelatedProduct>
        <ProductRelationCode>02</ProductRelationCode>
        <ProductIdentifier>
          <ProductIDType>01</ProductIDType>
          <IDValue>002528</IDValue>
        </ProductIdentifier>
        <ProductIdentifier>
          <ProductIDType>03</ProductIDType>
          <IDValue>9782759831180</IDValue>
        </ProductIdentifier>
        <ProductIdentifier>
          <ProductIDType>15</ProductIDType>
          <IDValue>9782759831180</IDValue>
        </ProductIdentifier>
      </RelatedProduct>
    </RelatedMaterial>
    <ProductSupply>
      <SupplyDetail>
        <Supplier>
          <SupplierRole>03</SupplierRole>
          <SupplierIdentifier>
            <SupplierIDType>01</SupplierIDType>
            <IDValue>D1</IDValue>
          </SupplierIdentifier>
          <SupplierName>EDP Sciences</SupplierName>
        </Supplier>
        <ProductAvailability>45</ProductAvailability>
        <UnpricedItemType>03</UnpricedItemType>
      </SupplyDetail>
    </ProductSupply>
  </Product>
  <Product>
    <RecordReference>laboutique.edpsciences.fr-002528</RecordReference>
    <NotificationType>03</NotificationType>
    <RecordSourceType>01</RecordSourceType>
    <ProductIdentifier>
      <ProductIDType>01</ProductIDType>
      <IDValue>002528</IDValue>
    </ProductIdentifier>
    <ProductIdentifier>
      <ProductIDType>03</ProductIDType>
      <IDValue>9782759831180</IDValue>
    </ProductIdentifier>
    <ProductIdentifier>
      <ProductIDType>15</ProductIDType>
      <IDValue>9782759831180</IDValue>
    </ProductIdentifier>
    <DescriptiveDetail>
      <ProductComposition>10</ProductComposition>
      <ProductForm>EA</ProductForm>
      <ProductFormDetail>E107</ProductFormDetail>
      <PrimaryContentType>10</PrimaryContentType>
      <EpubTechnicalProtection>00</EpubTechnicalProtection>
      <ProductPart>
        <ProductIdentifier>
          <ProductIDType>01</ProductIDType>
          <IDValue>R002340</IDValue>
        </ProductIdentifier>
        <ProductForm>ED</ProductForm>
        <ProductFormDetail>E107</ProductFormDetail>
        <NumberOfCopies>1</NumberOfCopies>
      </ProductPart>
      <Collection>
        <CollectionType>10</CollectionType>
        <TitleDetail>
          <TitleType>01</TitleType>
          <TitleElement>
            <TitleElementLevel>02</TitleElementLevel>
            <TitleText>Hors Collection</TitleText>
            <Subtitle>-</Subtitle>
          </TitleElement>
        </TitleDetail>
      </Collection>
      <TitleDetail>
        <TitleType>01</TitleType>
        <TitleElement>
          <TitleElementLevel>01</TitleElementLevel>
          <TitleText>La grande épopée de l'exploration spatiale</TitleText>
          <Subtitle>Un regard chinois</Subtitle>
        </TitleElement>
      </TitleDetail>
      <Contributor>
        <SequenceNumber>1</SequenceNumber>
        <ContributorRole>A01</ContributorRole>
        <NameIdentifier>
          <NameIDType>01</NameIDType>
          <IDValue>A2190</IDValue>
        </NameIdentifier>
        <PersonName>YE PEIJIAN</PersonName>
        <PersonNameInverted>PEIJIAN, YE</PersonNameInverted>
        <NamesBeforeKey>YE</NamesBeforeKey>
        <KeyNames>PEIJIAN</KeyNames>
        <BiographicalNote>&lt;p&gt;YE Peijian, chercheur à l'Académie chinoise des technologies spatiales (CAST, China Academy of Space Technology), est lauréat de la distinction nationale « Scientifique du peuple » et membre de l'Académie chinoise des sciences (CAS) depuis 2003.&lt;/p&gt;</BiographicalNote>
      </Contributor>
      <Contributor>
        <SequenceNumber>2</SequenceNumber>
        <ContributorRole>A32</ContributorRole>
        <NameIdentifier>
          <NameIDType>01</NameIDType>
          <IDValue>A2192</IDValue>
        </NameIdentifier>
        <PersonName>QU SHAOJIE</PersonName>
        <PersonNameInverted>SHAOJIE, QU</PersonNameInverted>
        <NamesBeforeKey>QU</NamesBeforeKey>
        <KeyNames>SHAOJIE</KeyNames>
        <BiographicalNote></BiographicalNote>
      </Contributor>
      <Contributor>
        <SequenceNumber>3</SequenceNumber>
        <ContributorRole>A32</ContributorRole>
        <NameIdentifier>
          <NameIDType>01</NameIDType>
          <IDValue>A2193</IDValue>
        </NameIdentifier>
        <PersonName>MA JINAN</PersonName>
        <PersonNameInverted>JINAN, MA</PersonNameInverted>
        <NamesBeforeKey>MA</NamesBeforeKey>
        <KeyNames>JINAN</KeyNames>
        <BiographicalNote></BiographicalNote>
      </Contributor>
      <Contributor>
        <SequenceNumber>4</SequenceNumber>
        <ContributorRole>A32</ContributorRole>
        <NameIdentifier>
          <NameIDType>01</NameIDType>
          <IDValue>A2194</IDValue>
        </NameIdentifier>
        <PersonName>MENG LINZHI</PersonName>
        <PersonNameInverted>LINZHI, MENG</PersonNameInverted>
        <NamesBeforeKey>MENG</NamesBeforeKey>
        <KeyNames>LINZHI</KeyNames>
        <BiographicalNote>&lt;p&gt;&amp;nbsp;&lt;br&gt;&lt;/p&gt;</BiographicalNote>
      </Contributor>
      <Contributor>
        <SequenceNumber>5</SequenceNumber>
        <ContributorRole>A32</ContributorRole>
        <NameIdentifier>
          <NameIDType>01</NameIDType>
          <IDValue>A2196</IDValue>
        </NameIdentifier>
        <PersonName>QIN SHANSHAN</PersonName>
        <PersonNameInverted>SHANSHAN, QIN</PersonNameInverted>
        <NamesBeforeKey>QIN</NamesBeforeKey>
        <KeyNames>SHANSHAN</KeyNames>
        <BiographicalNote></BiographicalNote>
      </Contributor>
      <Contributor>
        <SequenceNumber>6</SequenceNumber>
        <ContributorRole>A32</ContributorRole>
        <NameIdentifier>
          <NameIDType>01</NameIDType>
          <IDValue>A2197</IDValue>
        </NameIdentifier>
        <PersonName>ZHANG ZHIPING</PersonName>
        <PersonNameInverted>ZHIPING, ZHANG</PersonNameInverted>
        <NamesBeforeKey>ZHANG</NamesBeforeKey>
        <KeyNames>ZHIPING</KeyNames>
        <BiographicalNote>&lt;p&gt;, ZHANG HONG, JIA XIAOYU, WANG SHUO ET WANG JIANZHAO&amp;nbsp;&lt;br&gt;&lt;/p&gt;</BiographicalNote>
      </Contributor>
      <Contributor>
        <SequenceNumber>7</SequenceNumber>
        <ContributorRole>A32</ContributorRole>
        <NameIdentifier>
          <NameIDType>01</NameIDType>
          <IDValue>A2198</IDValue>
        </NameIdentifier>
        <PersonName>ZHANG HONG</PersonName>
        <PersonNameInverted>HONG, ZHANG</PersonNameInverted>
        <NamesBeforeKey>ZHANG</NamesBeforeKey>
        <KeyNames>HONG</KeyNames>
        <BiographicalNote></BiographicalNote>
      </Contributor>
      <Contributor>
        <SequenceNumber>8</SequenceNumber>
        <ContributorRole>A32</ContributorRole>
        <NameIdentifier>
          <NameIDType>01</NameIDType>
          <IDValue>A2199</IDValue>
        </NameIdentifier>
        <PersonName>JIA XIAOYU</PersonName>
        <PersonNameInverted>XIAOYU, JIA</PersonNameInverted>
        <NamesBeforeKey>JIA</NamesBeforeKey>
        <KeyNames>XIAOYU</KeyNames>
        <BiographicalNote></BiographicalNote>
      </Contributor>
      <Contributor>
        <SequenceNumber>9</SequenceNumber>
        <ContributorRole>A32</ContributorRole>
        <NameIdentifier>
          <NameIDType>01</NameIDType>
          <IDValue>A2200</IDValue>
        </NameIdentifier>
        <PersonName>WANG SHUO</PersonName>
        <PersonNameInverted>SHUO, WANG</PersonNameInverted>
        <NamesBeforeKey>WANG</NamesBeforeKey>
        <KeyNames>SHUO</KeyNames>
        <BiographicalNote></BiographicalNote>
      </Contributor>
      <Contributor>
        <SequenceNumber>10</SequenceNumber>
        <ContributorRole>A32</ContributorRole>
        <NameIdentifier>
          <NameIDType>01</NameIDType>
          <IDValue>A2201</IDValue>
        </NameIdentifier>
        <PersonName>WANG JIANZHAO</PersonName>
        <PersonNameInverted>JIANZHAO, WANG</PersonNameInverted>
        <NamesBeforeKey>WANG</NamesBeforeKey>
        <KeyNames>JIANZHAO</KeyNames>
        <BiographicalNote></BiographicalNote>
      </Contributor>
      <Contributor>
        <SequenceNumber>11</SequenceNumber>
        <ContributorRole>B06</ContributorRole>
        <NameIdentifier>
          <NameIDType>01</NameIDType>
          <IDValue>A1956</IDValue>
        </NameIdentifier>
        <PersonName>Olivier Courcelle</PersonName>
        <PersonNameInverted>Courcelle, Olivier</PersonNameInverted>
        <NamesBeforeKey>Olivier</NamesBeforeKey>
        <KeyNames>Courcelle</KeyNames>
        <BiographicalNote></BiographicalNote>
      </Contributor>
      <Language>
        <LanguageRole>01</LanguageRole>
        <LanguageCode>fre</LanguageCode>
      </Language>
      <Extent>
        <ExtentType>08</ExtentType>
        <ExtentValue>342</ExtentValue>
        <ExtentUnit>03</ExtentUnit>
      </Extent>
      <Illustrated>02</Illustrated>
      <Subject>
        <SubjectSchemeIdentifier>24</SubjectSchemeIdentifier>
        <SubjectSchemeName>Izibook:Subject</SubjectSchemeName>
        <SubjectHeadingText>Astronomie</SubjectHeadingText>
      </Subject>
      <Subject>
        <SubjectSchemeIdentifier>24</SubjectSchemeIdentifier>
        <SubjectSchemeName>Izibook:SubjectAndCategoryAndTags</SubjectSchemeName>
        <SubjectHeadingText>|Astronomie|</SubjectHeadingText>
      </Subject>
      <Subject>
        <SubjectSchemeIdentifier>20</SubjectSchemeIdentifier>
        <SubjectHeadingText>missions spatiales;système solaire;aventure;défis technologiques;Chine;astronomie</SubjectHeadingText>
      </Subject>
      <Subject>
        <SubjectSchemeIdentifier>10</SubjectSchemeIdentifier>
        <SubjectSchemeVersion>2011</SubjectSchemeVersion>
        <SubjectCode>SCI033000</SubjectCode>
      </Subject>
      <Subject>
        <SubjectSchemeIdentifier>01</SubjectSchemeIdentifier>
        <SubjectCode>520</SubjectCode>
      </Subject>
      <AudienceCode>05</AudienceCode>
      <AudienceCode>01</AudienceCode>
    </DescriptiveDetail>
    <CollateralDetail>
      <TextContent>
        <TextType>03</TextType>
        <ContentAudience>00</ContentAudience>
        <Text language="fre">&lt;blockquote&gt;L’ exploration spatiale est une grande épopée scientifique, technologique et humaine. Elle conte l’histoire d’une humanité résolue à percer les mystères de l’Univers, à mieux comprendre l’immensité de ce qui l’entoure, à savoir, au fond, d’où elle vient et où elle va. &lt;br&gt;Ce livre, écrit dans un langage simple et vivant, évoque l’exploration spatiale dans toutes ses dimensions. Il traite de nos connaissances scientifiques relatives à la Terre, au système solaire et à l’espace plus lointain, présente l’évolution des moyens et des outils d’exploration, les découvertes importantes qui en ont résulté, les défis scientifiques et technologiques auxquels il a fallu et il faudra encore faire face, la possibilité d’une vie extraterrestre et l’avenir de celle portée par la Terre. Il a aussi pour originalité d’offrir un regard chinois sur toute cette aventure. Car avec sa grande famille de lanceurs Longue Marche, sa spectaculaire mission de retour d’échantillons lunaires ou sa station spatiale, la Chine est aujourd’hui une actrice bien établie de l’épopée spatiale. &lt;/blockquote&gt;</Text>
        <Text language="eng">&lt;p&gt;L’ exploration spatiale est une grande épopée scientifique, technologique et humaine. Elle conte l’histoire d’une humanité résolue à percer les mystères de l’Univers, à mieux comprendre l’immensité de ce qui l’entoure, à savoir, au fond, d’où elle vient et où elle va. Ce livre, écrit dans un langage simple et vivant, évoque l’exploration spatiale dans toutes ces dimensions. Il traite de nos connaissances scientifiques relatives à la Terre, au système solaire et à l’espace plus lointain, présente l’évolution des moyens et des outils d’exploration, les découvertes importantes qui en ont résulté, les défis scientifiques et technologiques auxquels il a fallu et il faudra encore faire face, la possibilité d’une vie extraterrestre et l’avenir de celle portée par la Terre. Il a aussi pour originalité d’offrir un regard chinois sur toute cette aventure. Car avec sa grande famille de lanceurs Longue Marche, sa spectaculaire mission de retour d’échantillons lunaires ou sa station spatiale, la Chine est aujourd’hui une actrice bien établie de l’épopée spatiale. &lt;/p&gt;</Text>
      </TextContent>
      <TextContent>
        <TextType>02</TextType>
        <ContentAudience>00</ContentAudience>
        <Text language="fre">&lt;p&gt;Récit de la grande aventure de l'exploration spatiale, avec en particulier, une évocation de la contribution de la Chine.&lt;/p&gt;</Text>
        <Text language="eng">&lt;p&gt;Récit de la grande aventure humaine pour voyager et connaitre les secrets de l’espace&lt;/p&gt;</Text>
      </TextContent>
      <TextContent>
        <TextType>04</TextType>
        <ContentAudience>00</ContentAudience>
        <Text language="fre">&lt;p class="MsoNormal"&gt;Préface........................................................................................9&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;Introduction.................................................................................13&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;1. Ô Terre, ma mère................................................................... 19&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;1.1. Une brève histoire de la Terre............................................. 19&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;1.2. Pale blue dot.................................................................... 25&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;2. Le système solaire................................................................. 29&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;2.1. Les huit planètes principales.............................................. 30&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;2.2. La loi de Titius-Bode......................................................... 34&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;3. La structure de l’Univers......................................................... 39&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;3.1. L’étendue du système solaire.............................................. 40&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;3.2. Une structure échelonnée................................................... 42&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;3.3. Les règles à mesurer les cieux............................................. 47&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;4. Le plein du vide..................................................................... 51&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;4.1. Les ceintures de rayonnement............................................. 51&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;4.2. Une particule insaisissable................................................. 54&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;5. Un Soleil colérique................................................................. 59&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;5.1. Le vent solaire.................................................................. 59&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;5.2. Les tempêtes solaires........................................................ 64&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;5.3. Un bouclier protecteur....................................................... 65&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;5.4. Des conséquences catastrophiques....................................... 67&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;5.5. Entre phantasmes et réalité................................................ 72&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;6. L’observation du ciel.............................................................. 77&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;6.1. L’observation à l’œil nu...................................................... 78&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;6.2. Lunettes et télescopes terrestres......................................... 86&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;6.3. Télescopes spatiaux........................................................... 92&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;6.4. Des moyens d’observation toujours plus avancés.................... 96&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;7. Fusées et lanceurs.................................................................. 105&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;7.1. Wan Hu........................................................................... 105&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;7.2. Les débuts de la fusée .......................................................108&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;7.3. Principe de fonctionnement................................................ 112&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;7.4. Les grandes familles de lanceurs dans le monde.................... 114&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;7.5. Autres moyens d’exploration............................................... 128&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;8. Voguer dans l’espace.............................................................. 133&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;8.1. Propulsion ionique............................................................ 134&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;8.2. Propulsio nnucléaire.......................................................... 135&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;8.3. À la voile sur un océan d’étoiles......................................... 138&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9. Les engins spatiaux................................................................153&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9.1. Qu’est-ce qu’un engin spatial ?........................................... 153&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9.2. Sous-systèmes de structure et de mécanismes – Squelette et articulations......................156&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9.3. Sous-système de contrôle thermique – Peau......................... 157&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9.4. Sous-système de contrôle d’attitude –Cervelet...................... 159&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9.5. Sous-système de propulsion – Muscles................................. 162&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9.6. Sous-système d’alimentation électrique – Cœur..................... 163&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9.7. Sous-système de traitement de données – Cerveau................ 164&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9.8. Sous-système de mesure, suivi et contrôle – Téléphone portable................................165&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;10.L’odyssée de l’espace............................................................. 167&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;10.1. Les vols non habités........................................................ 168&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;10.2. Les vols habités..............................................................188&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;11.Découvertes spatiales............................................................. 197&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;11.1. L’espace environnant....................................................... 199&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;11.2. La Lune......................................................................... 202&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;11.3. Les planète sproches........................................................ 204&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;11.4. Planètes éloignées........................................................... 212&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;12.Les retombées de l’exploration spatiale................................... 219&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;12.1. Expériences enmicropesanteur.......................................... 219&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;12.2. Mutagénèse et agriculture spatiale.................................... 221&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;12.3. Télédétection et observations météorologiques.................... 223&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;12.4. Satellites de télécommunication........................................ 226&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;12.5. Positionnement et navigation........................................... 228&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;12.6. Tourisme spatial.............................................................. 230&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;13.Limites techniques................................................................. 233&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;13.1. Problème du coût............................................................ 234&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;13.2. Augmentation des débris spatiaux..................................... 235&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;13.3. Limites du contrôle dans l’espace lointain.......................... 236&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;13.4. Impact du rayonnement spatial......................................... 238&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;14.Les risques de collision.......................................................... 241&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;14.1. Les débris...................................................................... 241&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;14.2. Les effets d’une collision.................................................. 246&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;14.3. Parer au risque................................................................ 250&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;15.Le danger guette à chaque pas................................................ 259&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;15.1. La micropesanteur........................................................... 259&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;15.2. Les rayonnements............................................................ 262&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;15.3. Les combinaisons spatiales............................................... 266&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;16.Armageddon.......................................................................... 271&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;16.1. La menace des petits corps célestes................................... 273&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;16.2. L’origine du coupable....................................................... 277&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;16.3. La protection de la Terre.................................................. 280&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;17.Un casse-tête scientifique...................................................... 285&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;17.1. Les trous noirs................................................................ 286&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;17.2. Matière et énergie sombres...............................................290&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;17.3. L’origine de l’Univers et des corps célestes.......................... 293&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;18.L’avenir de la Terre................................................................ 295&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;18.1. L’humanité va-t-elle survivre ? ..........................................295&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;18.2. La migration planétaire.................................................... 300&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;19.Où sont-ils tous ?.................................................................. 305&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;19.1. Origine du paradoxe de Fermi............................................306&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;19.2. Une hypothèse étonnante................................................. 312&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;19.3. Les explications du paradoxe............................................ 316&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;19.4. Le mystère de la sphère deDyson...................................... 324&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;20.Vers l’infini et au-delà !......................................................... 331&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;Bibliographie................................................................................337&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;</Text>
        <Text language="eng">&lt;p class="MsoNormal"&gt;Préface........................................................................................9&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;Introduction.................................................................................13&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;1. Ô Terre, ma mère................................................................... 19&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;1.1. Une brève histoire de laTerre............................................. 19&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;1.2. Pale bluedot.................................................................... 25&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;2. Le système solaire................................................................. 29&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;2.1. Les huit planètes principales.............................................. 30&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;2.2. La loi de Titius-Bode......................................................... 34&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;3. La structure del’Univers......................................................... 39&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;3.1. L’étendue du système solaire.............................................. 40&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;3.2. Une structureéchelonnée................................................... 42&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;3.3. Les règles à mesurer lescieux............................................. 47&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;4. Le plein duvide..................................................................... 51&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;4.1. Les ceintures derayonnement............................................. 51&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;4.2. Une particule insaisissable................................................. 54&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;5. Un Soleilcolérique................................................................. 59&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;5.1. Le ventsolaire.................................................................. 59&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;5.2. Les tempêtes solaires........................................................ 64&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;5.3. Un bouclierprotecteur....................................................... 65&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;5.4. Des conséquencescatastrophiques....................................... 67&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;5.5. Entre phantasmes etréalité................................................ 72&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;6. L’observation du ciel.............................................................. 77&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;6.1. L’observation à l’œilnu...................................................... 78&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;6.2. Lunettes et télescopesterrestres......................................... 86&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;6.3. Télescopesspatiaux........................................................... 92&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;6.4. Des moyens d’observation toujours plusavancés.................... 96&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;7. Fusées etlanceurs.................................................................. 105&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;7.1. Wan Hu........................................................................... 105&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;7.2. Les débuts de la fusée .......................................................108&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;7.3. Principe defonctionnement................................................ 112&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;7.4. Les grandes familles de lanceurs dans le monde.................... 114&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;7.5. Autres moyensd’exploration............................................... 128&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;8. Voguer dans l’espace.............................................................. 133&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;8.1. Propulsion ionique............................................................ 134&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;8.2. Propulsionnucléaire.......................................................... 135&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;8.3. À la voile sur un océan d’étoiles......................................... 138&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9. Les engins spatiaux................................................................153&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9.1. Qu’est-ce qu’un engin spatial ?........................................... 153&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9.2. Sous-systèmes de structure et de mécanismes – Squelette&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;et articulations.................................................................156&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9.3. Sous-système de contrôle thermique – Peau......................... 157&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9.4. Sous-système de contrôle d’attitude –Cervelet...................... 159&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9.5. Sous-système de propulsion – Muscles................................. 162&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9.6. Sous-système d’alimentation électrique – Cœur..................... 163&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9.7. Sous-système de traitement de données – Cerveau................ 164&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9.8. Sous-système de mesure, suivi et contrôle – Téléphone &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;portable...........................................................................165&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;10.L’odyssée de l’espace............................................................. 167&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;10.1. Les vols nonhabités........................................................ 168&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;10.2. Les vols habités..............................................................188&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;11.Découvertesspatiales............................................................. 197&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;11.1. L’espace environnant....................................................... 199&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;11.2. La Lune......................................................................... 202&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;11.3. Les planètesproches........................................................ 204&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;11.4. Planèteséloignées........................................................... 212&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;12.Les retombées de l’explorationspatiale................................... 219&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;12.1. Expériences enmicropesanteur.......................................... 219&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;12.2. Mutagénèse et agriculture spatiale.................................... 221&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;12.3. Télédétection et observationsmétéorologiques.................... 223&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;12.4. Satellites detélécommunication........................................ 226&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;12.5. Positionnement et navigation........................................... 228&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;12.6. Tourismespatial.............................................................. 230&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;13.Limitestechniques................................................................. 233&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;13.1. Problème ducoût............................................................ 234&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;13.2. Augmentation des débris spatiaux..................................... 235&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;13.3. Limites du contrôle dans l’espace lointain.......................... 236&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;13.4. Impact du rayonnementspatial......................................... 238&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;14.Les risques de collision.......................................................... 241&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;14.1. Les débris...................................................................... 241&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;14.2. Les effets d’unecollision.................................................. 246&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;14.3. Parer aurisque................................................................ 250&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;15.Le danger guette à chaquepas................................................ 259&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;15.1. Lamicropesanteur........................................................... 259&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;15.2. Lesrayonnements............................................................ 262&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;15.3. Les combinaisonsspatiales............................................... 266&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;16.Armageddon.......................................................................... 271&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;16.1. La menace des petits corpscélestes................................... 273&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;16.2. L’origine ducoupable....................................................... 277&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;16.3. La protection de la Terre.................................................. 280&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;17.Un casse-tête scientifique...................................................... 285&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;17.1. Les trousnoirs................................................................ 286&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;17.2. Matière et énergie sombres...............................................290&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;17.3. L’origine de l’Univers et des corpscélestes.......................... 293&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;18.L’avenir de la Terre................................................................ 295&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;18.1. L’humanité va-t-elle survivre ? ..........................................295&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;18.2. La migrationplanétaire.................................................... 300&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;19.Où sont-ils tous ?.................................................................. 305&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;19.1. Origine du paradoxe de Fermi............................................306&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;19.2. Une hypothèseétonnante................................................. 312&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;19.3. Les explications du paradoxe............................................ 316&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;19.4. Le mystère de la sphère deDyson...................................... 324&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;20.Vers l’infini et au-delà !......................................................... 331&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;Bibliographie................................................................................337&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;</Text>
      </TextContent>
      <CitedContent>
        <CitedContentType>03</CitedContentType>
        <ContentAudience>00</ContentAudience>
        <SourceType>01</SourceType>
        <SourceTitle>Air &amp; Cosmos</SourceTitle>
        <CitationNote>La grande épopée de l’exploration spatiale Un regard chinois</CitationNote>
        <ResourceLink>https://laboutique.edpsciences.fr/review/444</ResourceLink>
        <ContentDate>
          <ContentDateRole>01</ContentDateRole>
          <Date dateformat="00">20240314</Date>
        </ContentDate>
      </CitedContent>
      <SupportingResource>
        <ResourceContentType>21</ResourceContentType>
        <ContentAudience>00</ContentAudience>
        <ResourceMode>06</ResourceMode>
        <ResourceVersion>
          <ResourceForm>01</ResourceForm>
          <ResourceLink>https://laboutique.edpsciences.fr/produit/1369/9782759831180/la-grande-epopee-de-l-exploration-spatiale</ResourceLink>
        </ResourceVersion>
      </SupportingResource>
      <SupportingResource>
        <ResourceContentType>01</ResourceContentType>
        <ContentAudience>00</ContentAudience>
        <ResourceMode>03</ResourceMode>
        <ResourceVersion>
          <ResourceForm>02</ResourceForm>
          <ResourceLink>https://laboutique.edpsciences.fr/system/product_pictures/data/009/983/026/original/9782759831173-Exploration-Spatiale_couv-sofedis.jpg</ResourceLink>
          <ContentDate>
            <ContentDateRole>17</ContentDateRole>
            <DateFormat>14</DateFormat>
            <Date>20240913T173830+0200</Date>
          </ContentDate>
        </ResourceVersion>
      </SupportingResource>
      <SupportingResource>
        <ResourceContentType>15</ResourceContentType>
        <ContentAudience>00</ContentAudience>
        <ResourceMode>03</ResourceMode>
        <ResourceVersion>
          <ResourceForm>02</ResourceForm>
          <ResourceLink>https://laboutique.edpsciences.fr/system/product_pictures/data/009/983/027/original/9782759831173-Exploration-Spatiale_couv-THUMBNAIL.jpg</ResourceLink>
          <ContentDate>
            <ContentDateRole>17</ContentDateRole>
            <DateFormat>14</DateFormat>
            <Date>20240913T172742+0200</Date>
          </ContentDate>
        </ResourceVersion>
      </SupportingResource>
    </CollateralDetail>
    <PublishingDetail>
      <Imprint>
        <ImprintIdentifier>
          <ImprintIDType>01</ImprintIDType>
          <IDValue>P1</IDValue>
        </ImprintIdentifier>
        <ImprintName>EDP Sciences</ImprintName>
      </Imprint>
      <Publisher>
        <PublishingRole>01</PublishingRole>
        <PublisherIdentifier>
          <PublisherIDType>01</PublisherIDType>
          <IDValue>P1</IDValue>
        </PublisherIdentifier>
        <PublisherName>EDP Sciences</PublisherName>
        <Website>
          <WebsiteDescription>17 avenue du Hoggar - PA de Courtaboeuf - 91944 Les Ulis cedex A</WebsiteDescription>
          <WebsiteLink>http://publications.edpsciences.org/</WebsiteLink>
        </Website>
      </Publisher>
      <PublishingStatus>04</PublishingStatus>
      <PublishingDate>
        <PublishingDateRole>11</PublishingDateRole>
        <DateFormat>00</DateFormat>
        <Date>20231109</Date>
      </PublishingDate>
      <PublishingDate>
        <PublishingDateRole>01</PublishingDateRole>
        <DateFormat>00</DateFormat>
        <Date>20231109</Date>
      </PublishingDate>
      <PublishingDate>
        <PublishingDateRole>19</PublishingDateRole>
        <DateFormat>00</DateFormat>
        <Date>20231109</Date>
      </PublishingDate>
      <CopyrightStatement>
        <CopyrightYear>2026</CopyrightYear>
        <CopyrightOwner>
          <CopyrightOwnerIdentifier>
            <CopyrightOwnerIDType>06</CopyrightOwnerIDType>
            <IDValue>3052868830012</IDValue>
          </CopyrightOwnerIdentifier>
        </CopyrightOwner>
      </CopyrightStatement>
      <SalesRights>
        <SalesRightsType>01</SalesRightsType>
        <Territory>
          <RegionsIncluded>WORLD</RegionsIncluded>
        </Territory>
      </SalesRights>
    </PublishingDetail>
    <RelatedMaterial>
      <RelatedProduct>
        <ProductRelationCode>13</ProductRelationCode>
        <ProductIdentifier>
          <ProductIDType>03</ProductIDType>
          <IDValue>9782759831173</IDValue>
        </ProductIdentifier>
        <ProductIdentifier>
          <ProductIDType>15</ProductIDType>
          <IDValue>9782759831173</IDValue>
        </ProductIdentifier>
      </RelatedProduct>
      <RelatedProduct>
        <ProductRelationCode>06</ProductRelationCode>
        <ProductIdentifier>
          <ProductIDType>03</ProductIDType>
          <IDValue>9782759831197</IDValue>
        </ProductIdentifier>
        <ProductIdentifier>
          <ProductIDType>15</ProductIDType>
          <IDValue>9782759831197</IDValue>
        </ProductIdentifier>
      </RelatedProduct>
    </RelatedMaterial>
    <ProductSupply>
      <Market>
        <Territory>
          <RegionsIncluded>WORLD</RegionsIncluded>
        </Territory>
      </Market>
      <MarketPublishingDetail>
        <PublisherRepresentative>
          <AgentRole>08</AgentRole>
          <AgentName>EDP Sciences</AgentName>
        </PublisherRepresentative>
        <MarketPublishingStatus>04</MarketPublishingStatus>
        <MarketDate>
          <MarketDateRole>01</MarketDateRole>
          <DateFormat>00</DateFormat>
          <Date>20231109</Date>
        </MarketDate>
      </MarketPublishingDetail>
      <SupplyDetail>
        <Supplier>
          <SupplierRole>03</SupplierRole>
          <SupplierIdentifier>
            <SupplierIDType>01</SupplierIDType>
            <IDValue>D1</IDValue>
          </SupplierIdentifier>
          <SupplierName>EDP Sciences</SupplierName>
        </Supplier>
        <ProductAvailability>20</ProductAvailability>
        <Price>
          <PriceType>04</PriceType>
          <PriceQualifier>05</PriceQualifier>
          <PriceCondition>
            <PriceConditionType>01</PriceConditionType>
            <PriceConditionQuantity>
              <PriceConditionQuantityType>02</PriceConditionQuantityType>
              <Quantity>1</Quantity>
              <QuantityUnit>00</QuantityUnit>
            </PriceConditionQuantity>
          </PriceCondition>
          <PriceAmount>10.99</PriceAmount>
          <Tax>
            <TaxType>01</TaxType>
            <TaxRatePercent>5.50</TaxRatePercent>
            <TaxAmount>0.57</TaxAmount>
          </Tax>
          <CurrencyCode>EUR</CurrencyCode>
        </Price>
        <Price>
          <PriceType>04</PriceType>
          <PriceQualifier>06</PriceQualifier>
          <PriceCondition>
            <PriceConditionType>01</PriceConditionType>
            <PriceConditionQuantity>
              <PriceConditionQuantityType>02</PriceConditionQuantityType>
              <Quantity>1</Quantity>
              <QuantityUnit>00</QuantityUnit>
            </PriceConditionQuantity>
          </PriceCondition>
          <PriceAmount>38.99</PriceAmount>
          <Tax>
            <TaxType>01</TaxType>
            <TaxRatePercent>5.50</TaxRatePercent>
            <TaxAmount>0.57</TaxAmount>
          </Tax>
          <CurrencyCode>EUR</CurrencyCode>
          <PrintedOnProduct>01</PrintedOnProduct>
        </Price>
        <Price>
          <PriceType>04</PriceType>
          <PriceQualifier>06</PriceQualifier>
          <PriceCondition>
            <PriceConditionType>01</PriceConditionType>
            <PriceConditionQuantity>
              <PriceConditionQuantityType>02</PriceConditionQuantityType>
              <Quantity>1</Quantity>
              <QuantityUnit>00</QuantityUnit>
            </PriceConditionQuantity>
          </PriceCondition>
          <PriceAmount>42.99</PriceAmount>
          <Tax>
            <TaxType>01</TaxType>
            <TaxRatePercent>5.50</TaxRatePercent>
            <TaxAmount>2.24</TaxAmount>
          </Tax>
          <CurrencyCode>USD</CurrencyCode>
          <PrintedOnProduct>01</PrintedOnProduct>
        </Price>
      </SupplyDetail>
    </ProductSupply>
  </Product>
  <Product>
    <RecordReference>laboutique.edpsciences.fr-002529</RecordReference>
    <NotificationType>03</NotificationType>
    <RecordSourceType>01</RecordSourceType>
    <ProductIdentifier>
      <ProductIDType>01</ProductIDType>
      <IDValue>002529</IDValue>
    </ProductIdentifier>
    <ProductIdentifier>
      <ProductIDType>03</ProductIDType>
      <IDValue>9782759831197</IDValue>
    </ProductIdentifier>
    <ProductIdentifier>
      <ProductIDType>15</ProductIDType>
      <IDValue>9782759831197</IDValue>
    </ProductIdentifier>
    <DescriptiveDetail>
      <ProductComposition>10</ProductComposition>
      <ProductForm>EA</ProductForm>
      <PrimaryContentType>10</PrimaryContentType>
      <Collection>
        <CollectionType>10</CollectionType>
        <TitleDetail>
          <TitleType>01</TitleType>
          <TitleElement>
            <TitleElementLevel>02</TitleElementLevel>
            <TitleText>Hors Collection</TitleText>
            <Subtitle>-</Subtitle>
          </TitleElement>
        </TitleDetail>
      </Collection>
      <TitleDetail>
        <TitleType>01</TitleType>
        <TitleElement>
          <TitleElementLevel>01</TitleElementLevel>
          <TitleText>La grande épopée de l'exploration spatiale</TitleText>
          <Subtitle>Un regard chinois</Subtitle>
        </TitleElement>
      </TitleDetail>
      <Contributor>
        <SequenceNumber>1</SequenceNumber>
        <ContributorRole>A01</ContributorRole>
        <NameIdentifier>
          <NameIDType>01</NameIDType>
          <IDValue>A2190</IDValue>
        </NameIdentifier>
        <PersonName>YE PEIJIAN</PersonName>
        <PersonNameInverted>PEIJIAN, YE</PersonNameInverted>
        <NamesBeforeKey>YE</NamesBeforeKey>
        <KeyNames>PEIJIAN</KeyNames>
        <BiographicalNote>&lt;p&gt;YE Peijian, chercheur à l'Académie chinoise des technologies spatiales (CAST, China Academy of Space Technology), est lauréat de la distinction nationale « Scientifique du peuple » et membre de l'Académie chinoise des sciences (CAS) depuis 2003.&lt;/p&gt;</BiographicalNote>
      </Contributor>
      <Contributor>
        <SequenceNumber>2</SequenceNumber>
        <ContributorRole>A32</ContributorRole>
        <NameIdentifier>
          <NameIDType>01</NameIDType>
          <IDValue>A2192</IDValue>
        </NameIdentifier>
        <PersonName>QU SHAOJIE</PersonName>
        <PersonNameInverted>SHAOJIE, QU</PersonNameInverted>
        <NamesBeforeKey>QU</NamesBeforeKey>
        <KeyNames>SHAOJIE</KeyNames>
        <BiographicalNote></BiographicalNote>
      </Contributor>
      <Contributor>
        <SequenceNumber>3</SequenceNumber>
        <ContributorRole>A32</ContributorRole>
        <NameIdentifier>
          <NameIDType>01</NameIDType>
          <IDValue>A2193</IDValue>
        </NameIdentifier>
        <PersonName>MA JINAN</PersonName>
        <PersonNameInverted>JINAN, MA</PersonNameInverted>
        <NamesBeforeKey>MA</NamesBeforeKey>
        <KeyNames>JINAN</KeyNames>
        <BiographicalNote></BiographicalNote>
      </Contributor>
      <Contributor>
        <SequenceNumber>4</SequenceNumber>
        <ContributorRole>A32</ContributorRole>
        <NameIdentifier>
          <NameIDType>01</NameIDType>
          <IDValue>A2194</IDValue>
        </NameIdentifier>
        <PersonName>MENG LINZHI</PersonName>
        <PersonNameInverted>LINZHI, MENG</PersonNameInverted>
        <NamesBeforeKey>MENG</NamesBeforeKey>
        <KeyNames>LINZHI</KeyNames>
        <BiographicalNote>&lt;p&gt;&amp;nbsp;&lt;br&gt;&lt;/p&gt;</BiographicalNote>
      </Contributor>
      <Contributor>
        <SequenceNumber>5</SequenceNumber>
        <ContributorRole>A32</ContributorRole>
        <NameIdentifier>
          <NameIDType>01</NameIDType>
          <IDValue>A2196</IDValue>
        </NameIdentifier>
        <PersonName>QIN SHANSHAN</PersonName>
        <PersonNameInverted>SHANSHAN, QIN</PersonNameInverted>
        <NamesBeforeKey>QIN</NamesBeforeKey>
        <KeyNames>SHANSHAN</KeyNames>
        <BiographicalNote></BiographicalNote>
      </Contributor>
      <Contributor>
        <SequenceNumber>6</SequenceNumber>
        <ContributorRole>A32</ContributorRole>
        <NameIdentifier>
          <NameIDType>01</NameIDType>
          <IDValue>A2197</IDValue>
        </NameIdentifier>
        <PersonName>ZHANG ZHIPING</PersonName>
        <PersonNameInverted>ZHIPING, ZHANG</PersonNameInverted>
        <NamesBeforeKey>ZHANG</NamesBeforeKey>
        <KeyNames>ZHIPING</KeyNames>
        <BiographicalNote>&lt;p&gt;, ZHANG HONG, JIA XIAOYU, WANG SHUO ET WANG JIANZHAO&amp;nbsp;&lt;br&gt;&lt;/p&gt;</BiographicalNote>
      </Contributor>
      <Contributor>
        <SequenceNumber>7</SequenceNumber>
        <ContributorRole>A32</ContributorRole>
        <NameIdentifier>
          <NameIDType>01</NameIDType>
          <IDValue>A2198</IDValue>
        </NameIdentifier>
        <PersonName>ZHANG HONG</PersonName>
        <PersonNameInverted>HONG, ZHANG</PersonNameInverted>
        <NamesBeforeKey>ZHANG</NamesBeforeKey>
        <KeyNames>HONG</KeyNames>
        <BiographicalNote></BiographicalNote>
      </Contributor>
      <Contributor>
        <SequenceNumber>8</SequenceNumber>
        <ContributorRole>A32</ContributorRole>
        <NameIdentifier>
          <NameIDType>01</NameIDType>
          <IDValue>A2199</IDValue>
        </NameIdentifier>
        <PersonName>JIA XIAOYU</PersonName>
        <PersonNameInverted>XIAOYU, JIA</PersonNameInverted>
        <NamesBeforeKey>JIA</NamesBeforeKey>
        <KeyNames>XIAOYU</KeyNames>
        <BiographicalNote></BiographicalNote>
      </Contributor>
      <Contributor>
        <SequenceNumber>9</SequenceNumber>
        <ContributorRole>A32</ContributorRole>
        <NameIdentifier>
          <NameIDType>01</NameIDType>
          <IDValue>A2200</IDValue>
        </NameIdentifier>
        <PersonName>WANG SHUO</PersonName>
        <PersonNameInverted>SHUO, WANG</PersonNameInverted>
        <NamesBeforeKey>WANG</NamesBeforeKey>
        <KeyNames>SHUO</KeyNames>
        <BiographicalNote></BiographicalNote>
      </Contributor>
      <Contributor>
        <SequenceNumber>10</SequenceNumber>
        <ContributorRole>A32</ContributorRole>
        <NameIdentifier>
          <NameIDType>01</NameIDType>
          <IDValue>A2201</IDValue>
        </NameIdentifier>
        <PersonName>WANG JIANZHAO</PersonName>
        <PersonNameInverted>JIANZHAO, WANG</PersonNameInverted>
        <NamesBeforeKey>WANG</NamesBeforeKey>
        <KeyNames>JIANZHAO</KeyNames>
        <BiographicalNote></BiographicalNote>
      </Contributor>
      <Contributor>
        <SequenceNumber>11</SequenceNumber>
        <ContributorRole>B06</ContributorRole>
        <NameIdentifier>
          <NameIDType>01</NameIDType>
          <IDValue>A1956</IDValue>
        </NameIdentifier>
        <PersonName>Olivier Courcelle</PersonName>
        <PersonNameInverted>Courcelle, Olivier</PersonNameInverted>
        <NamesBeforeKey>Olivier</NamesBeforeKey>
        <KeyNames>Courcelle</KeyNames>
        <BiographicalNote></BiographicalNote>
      </Contributor>
      <Language>
        <LanguageRole>01</LanguageRole>
        <LanguageCode>fre</LanguageCode>
      </Language>
      <Extent>
        <ExtentType>08</ExtentType>
        <ExtentValue>340</ExtentValue>
        <ExtentUnit>03</ExtentUnit>
      </Extent>
      <Illustrated>02</Illustrated>
      <Subject>
        <SubjectSchemeIdentifier>24</SubjectSchemeIdentifier>
        <SubjectSchemeName>Izibook:Subject</SubjectSchemeName>
        <SubjectHeadingText>Astronomie</SubjectHeadingText>
      </Subject>
      <Subject>
        <SubjectSchemeIdentifier>24</SubjectSchemeIdentifier>
        <SubjectSchemeName>Izibook:SubjectAndCategoryAndTags</SubjectSchemeName>
        <SubjectHeadingText>|Astronomie|</SubjectHeadingText>
      </Subject>
      <Subject>
        <SubjectSchemeIdentifier>20</SubjectSchemeIdentifier>
        <SubjectHeadingText>missions spatiales;système solaire;aventure;défis technologiques;Chine;astronomie</SubjectHeadingText>
      </Subject>
      <Subject>
        <SubjectSchemeIdentifier>10</SubjectSchemeIdentifier>
        <SubjectSchemeVersion>2011</SubjectSchemeVersion>
        <SubjectCode>SCI033000</SubjectCode>
      </Subject>
      <Subject>
        <SubjectSchemeIdentifier>01</SubjectSchemeIdentifier>
        <SubjectCode>520</SubjectCode>
      </Subject>
      <AudienceCode>05</AudienceCode>
      <AudienceCode>01</AudienceCode>
    </DescriptiveDetail>
    <CollateralDetail>
      <TextContent>
        <TextType>03</TextType>
        <ContentAudience>00</ContentAudience>
        <Text language="fre">&lt;blockquote&gt;L’ exploration spatiale est une grande épopée scientifique, technologique et humaine. Elle conte l’histoire d’une humanité résolue à percer les mystères de l’Univers, à mieux comprendre l’immensité de ce qui l’entoure, à savoir, au fond, d’où elle vient et où elle va. &lt;br&gt;Ce livre, écrit dans un langage simple et vivant, évoque l’exploration spatiale dans toutes ses dimensions. Il traite de nos connaissances scientifiques relatives à la Terre, au système solaire et à l’espace plus lointain, présente l’évolution des moyens et des outils d’exploration, les découvertes importantes qui en ont résulté, les défis scientifiques et technologiques auxquels il a fallu et il faudra encore faire face, la possibilité d’une vie extraterrestre et l’avenir de celle portée par la Terre. Il a aussi pour originalité d’offrir un regard chinois sur toute cette aventure. Car avec sa grande famille de lanceurs Longue Marche, sa spectaculaire mission de retour d’échantillons lunaires ou sa station spatiale, la Chine est aujourd’hui une actrice bien établie de l’épopée spatiale. &lt;/blockquote&gt;</Text>
        <Text language="eng">&lt;p&gt;L’ exploration spatiale est une grande épopée scientifique, technologique et humaine. Elle conte l’histoire d’une humanité résolue à percer les mystères de l’Univers, à mieux comprendre l’immensité de ce qui l’entoure, à savoir, au fond, d’où elle vient et où elle va. Ce livre, écrit dans un langage simple et vivant, évoque l’exploration spatiale dans toutes ces dimensions. Il traite de nos connaissances scientifiques relatives à la Terre, au système solaire et à l’espace plus lointain, présente l’évolution des moyens et des outils d’exploration, les découvertes importantes qui en ont résulté, les défis scientifiques et technologiques auxquels il a fallu et il faudra encore faire face, la possibilité d’une vie extraterrestre et l’avenir de celle portée par la Terre. Il a aussi pour originalité d’offrir un regard chinois sur toute cette aventure. Car avec sa grande famille de lanceurs Longue Marche, sa spectaculaire mission de retour d’échantillons lunaires ou sa station spatiale, la Chine est aujourd’hui une actrice bien établie de l’épopée spatiale. &lt;/p&gt;</Text>
      </TextContent>
      <TextContent>
        <TextType>02</TextType>
        <ContentAudience>00</ContentAudience>
        <Text language="fre">&lt;p&gt;Récit de la grande aventure de l'exploration spatiale, avec en particulier, une évocation de la contribution de la Chine.&lt;/p&gt;</Text>
        <Text language="eng">&lt;p&gt;Récit de la grande aventure humaine pour voyager et connaitre les secrets de l’espace&lt;/p&gt;</Text>
      </TextContent>
      <TextContent>
        <TextType>04</TextType>
        <ContentAudience>00</ContentAudience>
        <Text language="fre">&lt;p class="MsoNormal"&gt;Préface........................................................................................9&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;Introduction.................................................................................13&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;1. Ô Terre, ma mère................................................................... 19&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;1.1. Une brève histoire de la Terre............................................. 19&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;1.2. Pale blue dot.................................................................... 25&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;2. Le système solaire................................................................. 29&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;2.1. Les huit planètes principales.............................................. 30&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;2.2. La loi de Titius-Bode......................................................... 34&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;3. La structure de l’Univers......................................................... 39&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;3.1. L’étendue du système solaire.............................................. 40&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;3.2. Une structure échelonnée................................................... 42&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;3.3. Les règles à mesurer les cieux............................................. 47&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;4. Le plein du vide..................................................................... 51&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;4.1. Les ceintures de rayonnement............................................. 51&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;4.2. Une particule insaisissable................................................. 54&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;5. Un Soleil colérique................................................................. 59&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;5.1. Le vent solaire.................................................................. 59&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;5.2. Les tempêtes solaires........................................................ 64&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;5.3. Un bouclier protecteur....................................................... 65&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;5.4. Des conséquences catastrophiques....................................... 67&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;5.5. Entre phantasmes et réalité................................................ 72&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;6. L’observation du ciel.............................................................. 77&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;6.1. L’observation à l’œil nu...................................................... 78&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;6.2. Lunettes et télescopes terrestres......................................... 86&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;6.3. Télescopes spatiaux........................................................... 92&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;6.4. Des moyens d’observation toujours plus avancés.................... 96&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;7. Fusées et lanceurs.................................................................. 105&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;7.1. Wan Hu........................................................................... 105&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;7.2. Les débuts de la fusée .......................................................108&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;7.3. Principe de fonctionnement................................................ 112&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;7.4. Les grandes familles de lanceurs dans le monde.................... 114&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;7.5. Autres moyens d’exploration............................................... 128&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;8. Voguer dans l’espace.............................................................. 133&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;8.1. Propulsion ionique............................................................ 134&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;8.2. Propulsio nnucléaire.......................................................... 135&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;8.3. À la voile sur un océan d’étoiles......................................... 138&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9. Les engins spatiaux................................................................153&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9.1. Qu’est-ce qu’un engin spatial ?........................................... 153&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9.2. Sous-systèmes de structure et de mécanismes – Squelette et articulations......................156&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9.3. Sous-système de contrôle thermique – Peau......................... 157&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9.4. Sous-système de contrôle d’attitude –Cervelet...................... 159&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9.5. Sous-système de propulsion – Muscles................................. 162&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9.6. Sous-système d’alimentation électrique – Cœur..................... 163&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9.7. Sous-système de traitement de données – Cerveau................ 164&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9.8. Sous-système de mesure, suivi et contrôle – Téléphone portable................................165&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;10.L’odyssée de l’espace............................................................. 167&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;10.1. Les vols non habités........................................................ 168&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;10.2. Les vols habités..............................................................188&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;11.Découvertes spatiales............................................................. 197&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;11.1. L’espace environnant....................................................... 199&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;11.2. La Lune......................................................................... 202&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;11.3. Les planète sproches........................................................ 204&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;11.4. Planètes éloignées........................................................... 212&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;12.Les retombées de l’exploration spatiale................................... 219&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;12.1. Expériences enmicropesanteur.......................................... 219&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;12.2. Mutagénèse et agriculture spatiale.................................... 221&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;12.3. Télédétection et observations météorologiques.................... 223&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;12.4. Satellites de télécommunication........................................ 226&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;12.5. Positionnement et navigation........................................... 228&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;12.6. Tourisme spatial.............................................................. 230&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;13.Limites techniques................................................................. 233&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;13.1. Problème du coût............................................................ 234&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;13.2. Augmentation des débris spatiaux..................................... 235&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;13.3. Limites du contrôle dans l’espace lointain.......................... 236&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;13.4. Impact du rayonnement spatial......................................... 238&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;14.Les risques de collision.......................................................... 241&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;14.1. Les débris...................................................................... 241&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;14.2. Les effets d’une collision.................................................. 246&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;14.3. Parer au risque................................................................ 250&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;15.Le danger guette à chaque pas................................................ 259&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;15.1. La micropesanteur........................................................... 259&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;15.2. Les rayonnements............................................................ 262&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;15.3. Les combinaisons spatiales............................................... 266&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;16.Armageddon.......................................................................... 271&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;16.1. La menace des petits corps célestes................................... 273&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;16.2. L’origine du coupable....................................................... 277&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;16.3. La protection de la Terre.................................................. 280&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;17.Un casse-tête scientifique...................................................... 285&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;17.1. Les trous noirs................................................................ 286&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;17.2. Matière et énergie sombres...............................................290&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;17.3. L’origine de l’Univers et des corps célestes.......................... 293&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;18.L’avenir de la Terre................................................................ 295&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;18.1. L’humanité va-t-elle survivre ? ..........................................295&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;18.2. La migration planétaire.................................................... 300&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;19.Où sont-ils tous ?.................................................................. 305&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;19.1. Origine du paradoxe de Fermi............................................306&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;19.2. Une hypothèse étonnante................................................. 312&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;19.3. Les explications du paradoxe............................................ 316&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;19.4. Le mystère de la sphère deDyson...................................... 324&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;20.Vers l’infini et au-delà !......................................................... 331&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;Bibliographie................................................................................337&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;</Text>
        <Text language="eng">&lt;p class="MsoNormal"&gt;Préface........................................................................................9&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;Introduction.................................................................................13&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;1. Ô Terre, ma mère................................................................... 19&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;1.1. Une brève histoire de laTerre............................................. 19&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;1.2. Pale bluedot.................................................................... 25&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;2. Le système solaire................................................................. 29&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;2.1. Les huit planètes principales.............................................. 30&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;2.2. La loi de Titius-Bode......................................................... 34&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;3. La structure del’Univers......................................................... 39&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;3.1. L’étendue du système solaire.............................................. 40&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;3.2. Une structureéchelonnée................................................... 42&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;3.3. Les règles à mesurer lescieux............................................. 47&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;4. Le plein duvide..................................................................... 51&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;4.1. Les ceintures derayonnement............................................. 51&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;4.2. Une particule insaisissable................................................. 54&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;5. Un Soleilcolérique................................................................. 59&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;5.1. Le ventsolaire.................................................................. 59&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;5.2. Les tempêtes solaires........................................................ 64&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;5.3. Un bouclierprotecteur....................................................... 65&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;5.4. Des conséquencescatastrophiques....................................... 67&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;5.5. Entre phantasmes etréalité................................................ 72&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;6. L’observation du ciel.............................................................. 77&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;6.1. L’observation à l’œilnu...................................................... 78&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;6.2. Lunettes et télescopesterrestres......................................... 86&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;6.3. Télescopesspatiaux........................................................... 92&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;6.4. Des moyens d’observation toujours plusavancés.................... 96&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;7. Fusées etlanceurs.................................................................. 105&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;7.1. Wan Hu........................................................................... 105&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;7.2. Les débuts de la fusée .......................................................108&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;7.3. Principe defonctionnement................................................ 112&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;7.4. Les grandes familles de lanceurs dans le monde.................... 114&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;7.5. Autres moyensd’exploration............................................... 128&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;8. Voguer dans l’espace.............................................................. 133&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;8.1. Propulsion ionique............................................................ 134&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;8.2. Propulsionnucléaire.......................................................... 135&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;8.3. À la voile sur un océan d’étoiles......................................... 138&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9. Les engins spatiaux................................................................153&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9.1. Qu’est-ce qu’un engin spatial ?........................................... 153&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9.2. Sous-systèmes de structure et de mécanismes – Squelette&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;et articulations.................................................................156&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9.3. Sous-système de contrôle thermique – Peau......................... 157&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9.4. Sous-système de contrôle d’attitude –Cervelet...................... 159&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9.5. Sous-système de propulsion – Muscles................................. 162&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9.6. Sous-système d’alimentation électrique – Cœur..................... 163&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9.7. Sous-système de traitement de données – Cerveau................ 164&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;9.8. Sous-système de mesure, suivi et contrôle – Téléphone &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;portable...........................................................................165&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;10.L’odyssée de l’espace............................................................. 167&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;10.1. Les vols nonhabités........................................................ 168&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;10.2. Les vols habités..............................................................188&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;11.Découvertesspatiales............................................................. 197&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;11.1. L’espace environnant....................................................... 199&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;11.2. La Lune......................................................................... 202&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;11.3. Les planètesproches........................................................ 204&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;11.4. Planèteséloignées........................................................... 212&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;12.Les retombées de l’explorationspatiale................................... 219&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;12.1. Expériences enmicropesanteur.......................................... 219&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;12.2. Mutagénèse et agriculture spatiale.................................... 221&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;12.3. Télédétection et observationsmétéorologiques.................... 223&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;12.4. Satellites detélécommunication........................................ 226&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;12.5. Positionnement et navigation........................................... 228&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;12.6. Tourismespatial.............................................................. 230&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;13.Limitestechniques................................................................. 233&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;13.1. Problème ducoût............................................................ 234&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;13.2. Augmentation des débris spatiaux..................................... 235&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;13.3. Limites du contrôle dans l’espace lointain.......................... 236&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;13.4. Impact du rayonnementspatial......................................... 238&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;14.Les risques de collision.......................................................... 241&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;14.1. Les débris...................................................................... 241&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;14.2. Les effets d’unecollision.................................................. 246&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;14.3. Parer aurisque................................................................ 250&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;15.Le danger guette à chaquepas................................................ 259&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;15.1. Lamicropesanteur........................................................... 259&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;15.2. Lesrayonnements............................................................ 262&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;15.3. Les combinaisonsspatiales............................................... 266&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;16.Armageddon.......................................................................... 271&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;16.1. La menace des petits corpscélestes................................... 273&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;16.2. L’origine ducoupable....................................................... 277&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;16.3. La protection de la Terre.................................................. 280&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;17.Un casse-tête scientifique...................................................... 285&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;17.1. Les trousnoirs................................................................ 286&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;17.2. Matière et énergie sombres...............................................290&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;17.3. L’origine de l’Univers et des corpscélestes.......................... 293&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;18.L’avenir de la Terre................................................................ 295&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;18.1. L’humanité va-t-elle survivre ? ..........................................295&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;18.2. La migrationplanétaire.................................................... 300&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;19.Où sont-ils tous ?.................................................................. 305&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;19.1. Origine du paradoxe de Fermi............................................306&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;19.2. Une hypothèseétonnante................................................. 312&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;19.3. Les explications du paradoxe............................................ 316&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;19.4. Le mystère de la sphère deDyson...................................... 324&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;20.Vers l’infini et au-delà !......................................................... 331&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;Bibliographie................................................................................337&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;</Text>
      </TextContent>
      <CitedContent>
        <CitedContentType>03</CitedContentType>
        <ContentAudience>00</ContentAudience>
        <SourceType>01</SourceType>
        <SourceTitle>Air &amp; Cosmos</SourceTitle>
        <CitationNote>La grande épopée de l’exploration spatiale Un regard chinois</CitationNote>
        <ResourceLink>https://laboutique.edpsciences.fr/review/444</ResourceLink>
        <ContentDate>
          <ContentDateRole>01</ContentDateRole>
          <Date dateformat="00">20240314</Date>
        </ContentDate>
      </CitedContent>
      <SupportingResource>
        <ResourceContentType>21</ResourceContentType>
        <ContentAudience>00</ContentAudience>
        <ResourceMode>06</ResourceMode>
        <ResourceVersion>
          <ResourceForm>01</ResourceForm>
          <ResourceLink>https://laboutique.edpsciences.fr/produit/1369/9782759831180/la-grande-epopee-de-l-exploration-spatiale</ResourceLink>
        </ResourceVersion>
      </SupportingResource>
      <SupportingResource>
        <ResourceContentType>01</ResourceContentType>
        <ContentAudience>00</ContentAudience>
        <ResourceMode>03</ResourceMode>
        <ResourceVersion>
          <ResourceForm>02</ResourceForm>
          <ResourceLink>https://laboutique.edpsciences.fr/system/product_pictures/data/009/983/026/original/9782759831173-Exploration-Spatiale_couv-sofedis.jpg</ResourceLink>
          <ContentDate>
            <ContentDateRole>17</ContentDateRole>
            <DateFormat>14</DateFormat>
            <Date>20240913T173830+0200</Date>
          </ContentDate>
        </ResourceVersion>
      </SupportingResource>
      <SupportingResource>
        <ResourceContentType>15</ResourceContentType>
        <ContentAudience>00</ContentAudience>
        <ResourceMode>03</ResourceMode>
        <ResourceVersion>
          <ResourceForm>02</ResourceForm>
          <ResourceLink>https://laboutique.edpsciences.fr/system/product_pictures/data/009/983/027/original/9782759831173-Exploration-Spatiale_couv-THUMBNAIL.jpg</ResourceLink>
          <ContentDate>
            <ContentDateRole>17</ContentDateRole>
            <DateFormat>14</DateFormat>
            <Date>20240913T172742+0200</Date>
          </ContentDate>
        </ResourceVersion>
      </SupportingResource>
    </CollateralDetail>
    <PublishingDetail>
      <Imprint>
        <ImprintIdentifier>
          <ImprintIDType>01</ImprintIDType>
          <IDValue>P1</IDValue>
        </ImprintIdentifier>
        <ImprintName>EDP Sciences</ImprintName>
      </Imprint>
      <Publisher>
        <PublishingRole>01</PublishingRole>
        <PublisherIdentifier>
          <PublisherIDType>01</PublisherIDType>
          <IDValue>P1</IDValue>
        </PublisherIdentifier>
        <PublisherName>EDP Sciences</PublisherName>
        <Website>
          <WebsiteDescription>17 avenue du Hoggar - PA de Courtaboeuf - 91944 Les Ulis cedex A</WebsiteDescription>
          <WebsiteLink>http://publications.edpsciences.org/</WebsiteLink>
        </Website>
      </Publisher>
      <PublishingStatus>04</PublishingStatus>
      <PublishingDate>
        <PublishingDateRole>11</PublishingDateRole>
        <DateFormat>00</DateFormat>
        <Date>20231109</Date>
      </PublishingDate>
      <PublishingDate>
        <PublishingDateRole>01</PublishingDateRole>
        <DateFormat>00</DateFormat>
        <Date>20231109</Date>
      </PublishingDate>
      <PublishingDate>
        <PublishingDateRole>19</PublishingDateRole>
        <DateFormat>00</DateFormat>
        <Date>20231109</Date>
      </PublishingDate>
      <CopyrightStatement>
        <CopyrightYear>2026</CopyrightYear>
        <CopyrightOwner>
          <CopyrightOwnerIdentifier>
            <CopyrightOwnerIDType>06</CopyrightOwnerIDType>
            <IDValue>3052868830012</IDValue>
          </CopyrightOwnerIdentifier>
        </CopyrightOwner>
      </CopyrightStatement>
      <SalesRights>
        <SalesRightsType>01</SalesRightsType>
        <Territory>
          <RegionsIncluded>WORLD</RegionsIncluded>
        </Territory>
      </SalesRights>
    </PublishingDetail>
    <RelatedMaterial>
      <RelatedProduct>
        <ProductRelationCode>13</ProductRelationCode>
        <ProductIdentifier>
          <ProductIDType>03</ProductIDType>
          <IDValue>9782759831173</IDValue>
        </ProductIdentifier>
        <ProductIdentifier>
          <ProductIDType>15</ProductIDType>
          <IDValue>9782759831173</IDValue>
        </ProductIdentifier>
      </RelatedProduct>
      <RelatedProduct>
        <ProductRelationCode>06</ProductRelationCode>
        <ProductIdentifier>
          <ProductIDType>03</ProductIDType>
          <IDValue>9782759831180</IDValue>
        </ProductIdentifier>
        <ProductIdentifier>
          <ProductIDType>15</ProductIDType>
          <IDValue>9782759831180</IDValue>
        </ProductIdentifier>
      </RelatedProduct>
    </RelatedMaterial>
    <ProductSupply>
      <Market>
        <Territory>
          <RegionsIncluded>WORLD</RegionsIncluded>
        </Territory>
      </Market>
      <MarketPublishingDetail>
        <PublisherRepresentative>
          <AgentRole>08</AgentRole>
          <AgentName>EDP Sciences</AgentName>
        </PublisherRepresentative>
        <MarketPublishingStatus>04</MarketPublishingStatus>
        <MarketDate>
          <MarketDateRole>01</MarketDateRole>
          <DateFormat>00</DateFormat>
          <Date>20231109</Date>
        </MarketDate>
      </MarketPublishingDetail>
      <SupplyDetail>
        <Supplier>
          <SupplierRole>03</SupplierRole>
          <SupplierIdentifier>
            <SupplierIDType>01</SupplierIDType>
            <IDValue>D1</IDValue>
          </SupplierIdentifier>
          <SupplierName>EDP Sciences</SupplierName>
        </Supplier>
        <ProductAvailability>31</ProductAvailability>
        <Price>
          <PriceType>04</PriceType>
          <PriceQualifier>05</PriceQualifier>
          <PriceCondition>
            <PriceConditionType>01</PriceConditionType>
            <PriceConditionQuantity>
              <PriceConditionQuantityType>02</PriceConditionQuantityType>
              <Quantity>1</Quantity>
              <QuantityUnit>00</QuantityUnit>
            </PriceConditionQuantity>
          </PriceCondition>
          <PriceAmount>10.99</PriceAmount>
          <Tax>
            <TaxType>01</TaxType>
            <TaxRatePercent>5.50</TaxRatePercent>
            <TaxAmount>0.57</TaxAmount>
          </Tax>
          <CurrencyCode>EUR</CurrencyCode>
        </Price>
        <Price>
          <PriceType>04</PriceType>
          <PriceQualifier>06</PriceQualifier>
          <PriceCondition>
            <PriceConditionType>01</PriceConditionType>
            <PriceConditionQuantity>
              <PriceConditionQuantityType>02</PriceConditionQuantityType>
              <Quantity>1</Quantity>
              <QuantityUnit>00</QuantityUnit>
            </PriceConditionQuantity>
          </PriceCondition>
          <PriceAmount>38.99</PriceAmount>
          <Tax>
            <TaxType>01</TaxType>
            <TaxRatePercent>5.50</TaxRatePercent>
            <TaxAmount>0.57</TaxAmount>
          </Tax>
          <CurrencyCode>EUR</CurrencyCode>
          <PrintedOnProduct>01</PrintedOnProduct>
        </Price>
        <Price>
          <PriceType>04</PriceType>
          <PriceQualifier>06</PriceQualifier>
          <PriceCondition>
            <PriceConditionType>01</PriceConditionType>
            <PriceConditionQuantity>
              <PriceConditionQuantityType>02</PriceConditionQuantityType>
              <Quantity>1</Quantity>
              <QuantityUnit>00</QuantityUnit>
            </PriceConditionQuantity>
          </PriceCondition>
          <PriceAmount>42.99</PriceAmount>
          <Tax>
            <TaxType>01</TaxType>
            <TaxRatePercent>5.50</TaxRatePercent>
            <TaxAmount>2.24</TaxAmount>
          </Tax>
          <CurrencyCode>USD</CurrencyCode>
          <PrintedOnProduct>01</PrintedOnProduct>
        </Price>
      </SupplyDetail>
    </ProductSupply>
  </Product>
</ONIXMessage>
