<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<ONIXMessage release="3.0" xmlns="http://ns.editeur.org/onix/3.0/reference">
  <Header>
    <Sender>
      <SenderName>EDP Sciences</SenderName>
    </Sender>
    <MessageNumber>1776021545</MessageNumber>
    <SentDateTime>20260412</SentDateTime>
    <DefaultLanguageOfText>fre</DefaultLanguageOfText>
  </Header>
  <Product>
    <RecordReference>laboutique.edpsciences.fr-002984</RecordReference>
    <NotificationType>02</NotificationType>
    <RecordSourceType>01</RecordSourceType>
    <ProductIdentifier>
      <ProductIDType>01</ProductIDType>
      <IDValue>002984</IDValue>
    </ProductIdentifier>
    <ProductIdentifier>
      <ProductIDType>03</ProductIDType>
      <IDValue>9782759838806</IDValue>
    </ProductIdentifier>
    <ProductIdentifier>
      <ProductIDType>15</ProductIDType>
      <IDValue>9782759838806</IDValue>
    </ProductIdentifier>
    <DescriptiveDetail>
      <ProductComposition>00</ProductComposition>
      <ProductForm>BA</ProductForm>
      <Measure>
        <MeasureType>02</MeasureType>
        <Measurement>140</Measurement>
        <MeasureUnitCode>mm</MeasureUnitCode>
      </Measure>
      <Measure>
        <MeasureType>01</MeasureType>
        <Measurement>210</Measurement>
        <MeasureUnitCode>mm</MeasureUnitCode>
      </Measure>
      <Collection>
        <CollectionType>10</CollectionType>
        <TitleDetail>
          <TitleType>01</TitleType>
          <TitleElement>
            <TitleElementLevel>02</TitleElementLevel>
            <TitleText>Hors Collection</TitleText>
            <Subtitle>-</Subtitle>
          </TitleElement>
        </TitleDetail>
      </Collection>
      <TitleDetail>
        <TitleType>01</TitleType>
        <TitleElement>
          <TitleElementLevel>01</TitleElementLevel>
          <TitleText>Comment et où l’espèce humaine a émergé</TitleText>
        </TitleElement>
      </TitleDetail>
      <Contributor>
        <SequenceNumber>1</SequenceNumber>
        <ContributorRole>A01</ContributorRole>
        <NameIdentifier>
          <NameIDType>01</NameIDType>
          <IDValue>A2435</IDValue>
        </NameIdentifier>
        <PersonName>Jacques Barnouin</PersonName>
        <PersonNameInverted>Barnouin, Jacques</PersonNameInverted>
        <NamesBeforeKey>Jacques</NamesBeforeKey>
        <KeyNames>Barnouin</KeyNames>
        <BiographicalNote>&lt;p&gt;Jacques Barnouin, biologiste des populations et épidémiologiste, analyse les phénomènes d’émergence, et a été directeur de recherche au sein de l'INRAE&lt;/p&gt;</BiographicalNote>
      </Contributor>
      <Contributor>
        <SequenceNumber>2</SequenceNumber>
        <ContributorRole>A01</ContributorRole>
        <NameIdentifier>
          <NameIDType>01</NameIDType>
          <IDValue>A2436</IDValue>
        </NameIdentifier>
        <PersonName>Jean-Paul Raynal</PersonName>
        <PersonNameInverted>Raynal, Jean-Paul</PersonNameInverted>
        <NamesBeforeKey>Jean-Paul</NamesBeforeKey>
        <KeyNames>Raynal</KeyNames>
        <BiographicalNote>&lt;p&gt;Jean-Paul Raynal, géologue et archéologue, étudie les environnements et les comportements des premiers représentants de notre espèce, et a été directeur de recherche au sein du CNRS.&lt;/p&gt;</BiographicalNote>
      </Contributor>
      <Language>
        <LanguageRole>01</LanguageRole>
        <LanguageCode>fre</LanguageCode>
      </Language>
      <Extent>
        <ExtentType>00</ExtentType>
        <ExtentValue>204</ExtentValue>
        <ExtentUnit>03</ExtentUnit>
      </Extent>
      <Illustrated>01</Illustrated>
      <Subject>
        <MainSubject/>
        <SubjectSchemeIdentifier>24</SubjectSchemeIdentifier>
        <SubjectSchemeName>Izibook:Subject</SubjectSchemeName>
        <SubjectHeadingText>Sciences de la Terre</SubjectHeadingText>
      </Subject>
      <Subject>
        <SubjectSchemeIdentifier>24</SubjectSchemeIdentifier>
        <SubjectSchemeName>Izibook:Subject</SubjectSchemeName>
        <SubjectHeadingText>Sciences de la Vie / Biologie</SubjectHeadingText>
      </Subject>
      <Subject>
        <MainSubject/>
        <SubjectSchemeIdentifier>24</SubjectSchemeIdentifier>
        <SubjectSchemeName>Izibook:SubjectAndCategoryAndTags</SubjectSchemeName>
        <SubjectHeadingText>|Sciences de la Terre|</SubjectHeadingText>
      </Subject>
      <Subject>
        <SubjectSchemeIdentifier>24</SubjectSchemeIdentifier>
        <SubjectSchemeName>Izibook:SubjectAndCategoryAndTags</SubjectSchemeName>
        <SubjectHeadingText>|Sciences de la Vie / Biologie|</SubjectHeadingText>
      </Subject>
      <Subject>
        <SubjectSchemeIdentifier>20</SubjectSchemeIdentifier>
        <SubjectHeadingText>sapiens;génétique;évolution;climat;vie</SubjectHeadingText>
      </Subject>
      <Subject>
        <SubjectSchemeIdentifier>10</SubjectSchemeIdentifier>
        <SubjectSchemeVersion>2011</SubjectSchemeVersion>
        <SubjectCode>SCI008000</SubjectCode>
      </Subject>
      <Subject>
        <MainSubject/>
        <SubjectSchemeIdentifier>29</SubjectSchemeIdentifier>
        <SubjectCode>CLIL3065</SubjectCode>
      </Subject>
      <Subject>
        <SubjectSchemeIdentifier>29</SubjectSchemeIdentifier>
        <SubjectCode>CLIL3067</SubjectCode>
      </Subject>
      <Subject>
        <SubjectSchemeIdentifier>01</SubjectSchemeIdentifier>
        <SubjectCode>570</SubjectCode>
      </Subject>
      <AudienceCode>05</AudienceCode>
      <AudienceCode>01</AudienceCode>
    </DescriptiveDetail>
    <CollateralDetail>
      <TextContent>
        <TextType>03</TextType>
        <ContentAudience>00</ContentAudience>
        <Text>&lt;blockquote&gt;Cet ouvrage éclaire, de manière novatrice, les facteurs cosmiques, évolutifs, climatiques et environnementaux à l’origine du surgissement de la vie, de la complexification du vivant, de l’émergence des formes humaines anciennes et de celle de notre espèce, Homo sapiens. Il explore la fabrique de notre humanité et décrypte les conditions ayant permis à notre espèce d’acquérir un cerveau hors du commun. Enfin, il pose l’hypothèse de l’émergence des premiers sapiens dans un territoire du nord-ouest de l’Afrique, en montrant pourquoi ces lieux auraient constitué notre berceau.&lt;/blockquote&gt;&lt;blockquote&gt;« Un ouvrage fascinant, instructif – indispensable », souligne la paléontologue et historienne des sciences Claudine Cohen.&lt;/blockquote&gt;&lt;div&gt;&lt;br&gt;&lt;/div&gt;</Text>
      </TextContent>
      <TextContent>
        <TextType>02</TextType>
        <ContentAudience>00</ContentAudience>
        <Text>&lt;p&gt;L’ouvrage éclaire, de manière novatrice, les facteurs cosmiques, évolutifs, climatiques et environnementaux à l’origine du surgissement de la vie, de la complexification du vivant, de l’émergence des formes humaines anciennes et de celle de notre espèce, Homo sapiens.&lt;/p&gt;</Text>
      </TextContent>
      <TextContent>
        <TextType>04</TextType>
        <ContentAudience>00</ContentAudience>
        <Text>&lt;p&gt;Préface............................................................................................................. 9&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Préambule : Émerger et évoluer .......................................................... 11&lt;/p&gt;&lt;p&gt;1 La Terre : un berceau au sein de l’Univers ..................................... 15&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Ce qui a rendu l’existence possible .............................................................. 15&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Fondamentaux universels ................................................................................ 17&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Existences non-terrestres ................................................................................ 21&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Planètes concurrentes ....................................................................................... 23&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Les qualités de la Terre et du système solaire ......................................... 25&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Les rôles éminents de l’eau ............................................................................. 28&lt;/p&gt;&lt;p&gt;La Lune, HD 7977 et l’énergie ........................................................................ 30&lt;/p&gt;&lt;p&gt;2 L’émergence de la matière et du vivant ......................................... 33&lt;/p&gt;&lt;p&gt;La première complexification de la matière ............................................ 33&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Deuxième complexification ............................................................................. 36&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Troisième complexification ............................................................................. 39&lt;/p&gt;&lt;p&gt;L’IA et la compréhension du vivant .............................................................. 40&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Anomalies, seuils et signaux quantiques ................................................... 41&lt;/p&gt;&lt;p&gt;3 Le surgissement des espèces complexes ....................................... 45&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Une somme de spécificités .............................................................................. 45&lt;/p&gt;&lt;p&gt;L’intelligence moléculaire face à l’impasse énergétique ..................... 46&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Quatrième complexification ........................................................................... 50&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Enseignements ..................................................................................................... 51&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Nos grands ancêtres ........................................................................................... 52&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Complexités humaines ...................................................................................... 55&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Proximités ............................................................................................................... 57&lt;/p&gt;&lt;p&gt;4 L’Afrique, les Pan et les Homo ............................................................ 61&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Question de priorités ......................................................................................... 61&lt;/p&gt;&lt;p&gt;L’Afrique versus l’Asie ......................................................................................... 64&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Notre émergence africaine .............................................................................. 66&lt;/p&gt;&lt;p&gt;L’environnement de l’Afrique ......................................................................... 72&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Comprendre les Homo via les chimpanzés ............................................... 73&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Analyser l’émergence humaine à travers les bonobos ........................ 77&lt;/p&gt;&lt;p&gt;5 Des ancêtres résilients et chanceux ................................................ 81&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Le plaisir d’exister ............................................................................................... 81&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Motivés, motivés .................................................................................................. 82&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Protégés des catastrophes ............................................................................... 83&lt;/p&gt;&lt;p&gt;L’enfer de Chicxulub ........................................................................................... 86&lt;/p&gt;&lt;p&gt;L’équilibre à tout prix ......................................................................................... 87&lt;/p&gt;&lt;p&gt;6 Nous avons émergé du froid .............................................................. 89&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Retour sur nous-mêmes ................................................................................... 89&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Un long refroidissement ................................................................................... 90&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Température idéale ............................................................................................ 92&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Importance du confort thermique ............................................................... 94&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Adaptations et inventions ................................................................................ 96&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Passons du froid au chaud… ........................................................................... 98&lt;/p&gt;&lt;p&gt;7 Comment l’énergie nous a construits ........................................... 101&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Centrale versus ambiante .............................................................................. 101&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Encéphales hyperactifs .................................................................................. 102&lt;/p&gt;&lt;p&gt;La quête de l’énergie ....................................................................................... 104&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Devenir bipède, une solution....................................................................... 105&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Nous avons été « boostés » ........................................................................... 108&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Epiderme, énergie et évolution .................................................................. 110&lt;/p&gt;&lt;p&gt;8 Notre émergence génétique ............................................................. 115&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Gènes et origines .............................................................................................. 115&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Périodes clés ....................................................................................................... 117&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Quels moteurs ? ................................................................................................. 119&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Intelligents .......................................................................................................... 120&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Gènes et cerveau ............................................................................................... 123&lt;/p&gt;&lt;p&gt;L’émergence de nouveaux gènes ................................................................ 125&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Gènes et changements environnementaux ........................................... 126&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Néanderthal et nous ........................................................................................ 129&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Une espèce « à succès », mais violente .................................................... 132&lt;/p&gt;&lt;p&gt;9 La fabrique des sapiens ..................................................................... 135&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Vivantes versus fossiles .................................................................................. 135&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Formes prémodernes ..................................................................................... 137&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Bond en arrière ................................................................................................. 140&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Migrations thermiques ................................................................................... 143&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Le couloir est-sud ............................................................................................. 144&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Creuset sud, creuset nord ............................................................................. 146&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Sapiens, humain synthétique ....................................................................... 148&lt;/p&gt;&lt;p&gt;10 L’émergence de nous-mêmes ........................................................ 153&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Effet de cliquet ................................................................................................... 153&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Sapiens domestiqué ......................................................................................... 156&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Les marques de notre émergence ............................................................. 158&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Homogénéisation et sélection ..................................................................... 159&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Marcheurs invétérés ........................................................................................ 162&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Le Levant et l’émergence humaine ........................................................... 164&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Bouillon de culture .......................................................................................... 167&lt;/p&gt;&lt;p&gt;8 Table des matières&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Épilogue : Finalement, où aurions-nous émergé ? ....................... 169&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Sans la vie, à quoi bon l’Univers ? .............................................................. 169&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Une affaire d’énergie ....................................................................................... 172&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Peut-être ou sans doute là ............................................................................ 173&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Crédits des illustrations ....................................................................... 181&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Références essentielles ......................................................................... 185&lt;/p&gt;</Text>
      </TextContent>
      <SupportingResource>
        <ResourceContentType>21</ResourceContentType>
        <ContentAudience>00</ContentAudience>
        <ResourceMode>06</ResourceMode>
        <ResourceVersion>
          <ResourceForm>01</ResourceForm>
          <ResourceLink>https://laboutique.edpsciences.fr/produit/1540/9782759838813/comment-et-ou-l-espece-humaine-a-emerge</ResourceLink>
        </ResourceVersion>
      </SupportingResource>
      <SupportingResource>
        <ResourceContentType>01</ResourceContentType>
        <ContentAudience>00</ContentAudience>
        <ResourceMode>03</ResourceMode>
        <ResourceVersion>
          <ResourceForm>02</ResourceForm>
          <ResourceLink>https://laboutique.edpsciences.fr/system/product_pictures/data/009/983/551/original/9782759838806-EmergenceHumaine_couv-sofedis.jpg</ResourceLink>
          <ContentDate>
            <ContentDateRole>17</ContentDateRole>
            <DateFormat>14</DateFormat>
            <Date>20260206T140022+0100</Date>
          </ContentDate>
        </ResourceVersion>
      </SupportingResource>
      <SupportingResource>
        <ResourceContentType>15</ResourceContentType>
        <ContentAudience>00</ContentAudience>
        <ResourceMode>03</ResourceMode>
        <ResourceVersion>
          <ResourceForm>02</ResourceForm>
          <ResourceLink>https://laboutique.edpsciences.fr/system/product_pictures/data/009/983/583/original/9782759838806-EmergenceHumaine_thumbnail.jpg</ResourceLink>
          <ContentDate>
            <ContentDateRole>17</ContentDateRole>
            <DateFormat>14</DateFormat>
            <Date>20260317T104718+0100</Date>
          </ContentDate>
        </ResourceVersion>
      </SupportingResource>
    </CollateralDetail>
    <PublishingDetail>
      <Imprint>
        <ImprintIdentifier>
          <ImprintIDType>01</ImprintIDType>
          <IDValue>P1</IDValue>
        </ImprintIdentifier>
        <ImprintName>EDP Sciences</ImprintName>
      </Imprint>
      <Publisher>
        <PublishingRole>01</PublishingRole>
        <PublisherIdentifier>
          <PublisherIDType>01</PublisherIDType>
          <IDValue>P1</IDValue>
        </PublisherIdentifier>
        <PublisherName>EDP Sciences</PublisherName>
        <Website>
          <WebsiteDescription>17 avenue du Hoggar - PA de Courtaboeuf - 91944 Les Ulis cedex A</WebsiteDescription>
          <WebsiteLink>http://publications.edpsciences.org/</WebsiteLink>
        </Website>
      </Publisher>
      <PublishingStatus>04</PublishingStatus>
      <PublishingDate>
        <PublishingDateRole>11</PublishingDateRole>
        <DateFormat>00</DateFormat>
        <Date>20260423</Date>
      </PublishingDate>
      <PublishingDate>
        <PublishingDateRole>01</PublishingDateRole>
        <DateFormat>00</DateFormat>
        <Date>20260423</Date>
      </PublishingDate>
      <PublishingDate>
        <PublishingDateRole>19</PublishingDateRole>
        <DateFormat>00</DateFormat>
        <Date>20260423</Date>
      </PublishingDate>
      <CopyrightStatement>
        <CopyrightYear>2026</CopyrightYear>
        <CopyrightOwner>
          <CopyrightOwnerIdentifier>
            <CopyrightOwnerIDType>06</CopyrightOwnerIDType>
            <IDValue>3052868830012</IDValue>
          </CopyrightOwnerIdentifier>
        </CopyrightOwner>
      </CopyrightStatement>
      <SalesRights>
        <SalesRightsType>01</SalesRightsType>
        <Territory>
          <RegionsIncluded>WORLD</RegionsIncluded>
        </Territory>
      </SalesRights>
    </PublishingDetail>
    <RelatedMaterial>
      <RelatedProduct>
        <ProductRelationCode>27</ProductRelationCode>
        <ProductIdentifier>
          <ProductIDType>03</ProductIDType>
          <IDValue>9782759838813</IDValue>
        </ProductIdentifier>
        <ProductIdentifier>
          <ProductIDType>15</ProductIDType>
          <IDValue>9782759838813</IDValue>
        </ProductIdentifier>
      </RelatedProduct>
    </RelatedMaterial>
    <ProductSupply>
      <Market>
        <Territory>
          <RegionsIncluded>WORLD</RegionsIncluded>
        </Territory>
      </Market>
      <MarketPublishingDetail>
        <PublisherRepresentative>
          <AgentRole>08</AgentRole>
          <AgentName>EDP Sciences</AgentName>
        </PublisherRepresentative>
        <MarketPublishingStatus>04</MarketPublishingStatus>
        <MarketDate>
          <MarketDateRole>01</MarketDateRole>
          <DateFormat>00</DateFormat>
          <Date>20260423</Date>
        </MarketDate>
      </MarketPublishingDetail>
      <SupplyDetail>
        <Supplier>
          <SupplierRole>03</SupplierRole>
          <SupplierIdentifier>
            <SupplierIDType>01</SupplierIDType>
            <IDValue>D1</IDValue>
          </SupplierIdentifier>
          <SupplierName>EDP Sciences</SupplierName>
        </Supplier>
        <ProductAvailability>22</ProductAvailability>
        <SupplyDate>
          <SupplyDateRole>08</SupplyDateRole>
          <DateFormat>00</DateFormat>
          <Date>20260423</Date>
        </SupplyDate>
        <Price>
          <PriceType>04</PriceType>
          <PriceQualifier>05</PriceQualifier>
          <PriceCondition>
            <PriceConditionType>01</PriceConditionType>
            <PriceConditionQuantity>
              <PriceConditionQuantityType>02</PriceConditionQuantityType>
              <Quantity>1</Quantity>
              <QuantityUnit>00</QuantityUnit>
            </PriceConditionQuantity>
          </PriceCondition>
          <PriceAmount>21.00</PriceAmount>
          <Tax>
            <TaxType>01</TaxType>
            <TaxRatePercent>5.50</TaxRatePercent>
            <TaxAmount>1.09</TaxAmount>
          </Tax>
          <CurrencyCode>EUR</CurrencyCode>
          <PrintedOnProduct>01</PrintedOnProduct>
        </Price>
      </SupplyDetail>
    </ProductSupply>
  </Product>
  <Product>
    <RecordReference>laboutique.edpsciences.fr-R002824</RecordReference>
    <NotificationType>02</NotificationType>
    <RecordSourceType>01</RecordSourceType>
    <ProductIdentifier>
      <ProductIDType>01</ProductIDType>
      <IDValue>R002824</IDValue>
    </ProductIdentifier>
    <DescriptiveDetail>
      <ProductComposition>00</ProductComposition>
      <ProductForm>ED</ProductForm>
      <ProductFormDetail>E107</ProductFormDetail>
      <EpubTechnicalProtection>00</EpubTechnicalProtection>
      <TitleDetail>
        <TitleType>01</TitleType>
        <TitleElement>
          <TitleElementLevel>01</TitleElementLevel>
          <TitleText>Comment et où l’espèce humaine a émergé</TitleText>
        </TitleElement>
      </TitleDetail>
      <Language>
        <LanguageRole>01</LanguageRole>
        <LanguageCode>fre</LanguageCode>
      </Language>
      <Extent>
        <ExtentType>08</ExtentType>
        <ExtentValue>206</ExtentValue>
        <ExtentUnit>03</ExtentUnit>
      </Extent>
      <Extent>
        <ExtentType>22</ExtentType>
        <ExtentValue>8149470</ExtentValue>
        <ExtentUnit>17</ExtentUnit>
      </Extent>
    </DescriptiveDetail>
    <CollateralDetail>
    </CollateralDetail>
    <PublishingDetail>
      <Imprint>
        <ImprintIdentifier>
          <ImprintIDType>01</ImprintIDType>
          <IDValue>P1</IDValue>
        </ImprintIdentifier>
        <ImprintName>EDP Sciences</ImprintName>
      </Imprint>
      <Publisher>
        <PublishingRole>01</PublishingRole>
        <PublisherIdentifier>
          <PublisherIDType>01</PublisherIDType>
          <IDValue>P1</IDValue>
        </PublisherIdentifier>
        <PublisherName>EDP Sciences</PublisherName>
        <Website>
          <WebsiteDescription>17 avenue du Hoggar - PA de Courtaboeuf - 91944 Les Ulis cedex A</WebsiteDescription>
          <WebsiteLink>http://publications.edpsciences.org/</WebsiteLink>
        </Website>
      </Publisher>
      <PublishingDate>
        <PublishingDateRole>11</PublishingDateRole>
        <DateFormat>00</DateFormat>
        <Date>20260423</Date>
      </PublishingDate>
    </PublishingDetail>
    <RelatedMaterial>
      <RelatedProduct>
        <ProductRelationCode>02</ProductRelationCode>
        <ProductIdentifier>
          <ProductIDType>01</ProductIDType>
          <IDValue>002985</IDValue>
        </ProductIdentifier>
        <ProductIdentifier>
          <ProductIDType>03</ProductIDType>
          <IDValue>9782759838813</IDValue>
        </ProductIdentifier>
        <ProductIdentifier>
          <ProductIDType>15</ProductIDType>
          <IDValue>9782759838813</IDValue>
        </ProductIdentifier>
      </RelatedProduct>
    </RelatedMaterial>
    <ProductSupply>
      <SupplyDetail>
        <Supplier>
          <SupplierRole>03</SupplierRole>
          <SupplierIdentifier>
            <SupplierIDType>01</SupplierIDType>
            <IDValue>D1</IDValue>
          </SupplierIdentifier>
          <SupplierName>EDP Sciences</SupplierName>
        </Supplier>
        <ProductAvailability>45</ProductAvailability>
        <UnpricedItemType>03</UnpricedItemType>
      </SupplyDetail>
    </ProductSupply>
  </Product>
  <Product>
    <RecordReference>laboutique.edpsciences.fr-002985</RecordReference>
    <NotificationType>02</NotificationType>
    <RecordSourceType>01</RecordSourceType>
    <ProductIdentifier>
      <ProductIDType>01</ProductIDType>
      <IDValue>002985</IDValue>
    </ProductIdentifier>
    <ProductIdentifier>
      <ProductIDType>03</ProductIDType>
      <IDValue>9782759838813</IDValue>
    </ProductIdentifier>
    <ProductIdentifier>
      <ProductIDType>15</ProductIDType>
      <IDValue>9782759838813</IDValue>
    </ProductIdentifier>
    <DescriptiveDetail>
      <ProductComposition>10</ProductComposition>
      <ProductForm>EA</ProductForm>
      <ProductFormDetail>E107</ProductFormDetail>
      <PrimaryContentType>10</PrimaryContentType>
      <EpubTechnicalProtection>00</EpubTechnicalProtection>
      <ProductPart>
        <ProductIdentifier>
          <ProductIDType>01</ProductIDType>
          <IDValue>R002824</IDValue>
        </ProductIdentifier>
        <ProductForm>ED</ProductForm>
        <ProductFormDetail>E107</ProductFormDetail>
        <NumberOfCopies>1</NumberOfCopies>
      </ProductPart>
      <Collection>
        <CollectionType>10</CollectionType>
        <TitleDetail>
          <TitleType>01</TitleType>
          <TitleElement>
            <TitleElementLevel>02</TitleElementLevel>
            <TitleText>Hors Collection</TitleText>
            <Subtitle>-</Subtitle>
          </TitleElement>
        </TitleDetail>
      </Collection>
      <TitleDetail>
        <TitleType>01</TitleType>
        <TitleElement>
          <TitleElementLevel>01</TitleElementLevel>
          <TitleText>Comment et où l’espèce humaine a émergé</TitleText>
        </TitleElement>
      </TitleDetail>
      <Contributor>
        <SequenceNumber>1</SequenceNumber>
        <ContributorRole>A01</ContributorRole>
        <NameIdentifier>
          <NameIDType>01</NameIDType>
          <IDValue>A2435</IDValue>
        </NameIdentifier>
        <PersonName>Jacques Barnouin</PersonName>
        <PersonNameInverted>Barnouin, Jacques</PersonNameInverted>
        <NamesBeforeKey>Jacques</NamesBeforeKey>
        <KeyNames>Barnouin</KeyNames>
        <BiographicalNote>&lt;p&gt;Jacques Barnouin, biologiste des populations et épidémiologiste, analyse les phénomènes d’émergence, et a été directeur de recherche au sein de l'INRAE&lt;/p&gt;</BiographicalNote>
      </Contributor>
      <Contributor>
        <SequenceNumber>2</SequenceNumber>
        <ContributorRole>A01</ContributorRole>
        <NameIdentifier>
          <NameIDType>01</NameIDType>
          <IDValue>A2436</IDValue>
        </NameIdentifier>
        <PersonName>Jean-Paul Raynal</PersonName>
        <PersonNameInverted>Raynal, Jean-Paul</PersonNameInverted>
        <NamesBeforeKey>Jean-Paul</NamesBeforeKey>
        <KeyNames>Raynal</KeyNames>
        <BiographicalNote>&lt;p&gt;Jean-Paul Raynal, géologue et archéologue, étudie les environnements et les comportements des premiers représentants de notre espèce, et a été directeur de recherche au sein du CNRS.&lt;/p&gt;</BiographicalNote>
      </Contributor>
      <Language>
        <LanguageRole>01</LanguageRole>
        <LanguageCode>fre</LanguageCode>
      </Language>
      <Extent>
        <ExtentType>08</ExtentType>
        <ExtentValue>204</ExtentValue>
        <ExtentUnit>03</ExtentUnit>
      </Extent>
      <Illustrated>01</Illustrated>
      <Subject>
        <MainSubject/>
        <SubjectSchemeIdentifier>24</SubjectSchemeIdentifier>
        <SubjectSchemeName>Izibook:Subject</SubjectSchemeName>
        <SubjectHeadingText>Sciences de la Terre</SubjectHeadingText>
      </Subject>
      <Subject>
        <SubjectSchemeIdentifier>24</SubjectSchemeIdentifier>
        <SubjectSchemeName>Izibook:Subject</SubjectSchemeName>
        <SubjectHeadingText>Sciences de la Vie / Biologie</SubjectHeadingText>
      </Subject>
      <Subject>
        <MainSubject/>
        <SubjectSchemeIdentifier>24</SubjectSchemeIdentifier>
        <SubjectSchemeName>Izibook:SubjectAndCategoryAndTags</SubjectSchemeName>
        <SubjectHeadingText>|Sciences de la Terre|</SubjectHeadingText>
      </Subject>
      <Subject>
        <SubjectSchemeIdentifier>24</SubjectSchemeIdentifier>
        <SubjectSchemeName>Izibook:SubjectAndCategoryAndTags</SubjectSchemeName>
        <SubjectHeadingText>|Sciences de la Vie / Biologie|</SubjectHeadingText>
      </Subject>
      <Subject>
        <SubjectSchemeIdentifier>20</SubjectSchemeIdentifier>
        <SubjectHeadingText>sapiens;génétique;évolution;climat;vie</SubjectHeadingText>
      </Subject>
      <Subject>
        <SubjectSchemeIdentifier>10</SubjectSchemeIdentifier>
        <SubjectSchemeVersion>2011</SubjectSchemeVersion>
        <SubjectCode>SCI008000</SubjectCode>
      </Subject>
      <Subject>
        <MainSubject/>
        <SubjectSchemeIdentifier>29</SubjectSchemeIdentifier>
        <SubjectCode>CLIL3065</SubjectCode>
      </Subject>
      <Subject>
        <SubjectSchemeIdentifier>29</SubjectSchemeIdentifier>
        <SubjectCode>CLIL3067</SubjectCode>
      </Subject>
      <Subject>
        <SubjectSchemeIdentifier>01</SubjectSchemeIdentifier>
        <SubjectCode>570</SubjectCode>
      </Subject>
      <AudienceCode>05</AudienceCode>
      <AudienceCode>01</AudienceCode>
    </DescriptiveDetail>
    <CollateralDetail>
      <TextContent>
        <TextType>03</TextType>
        <ContentAudience>00</ContentAudience>
        <Text>&lt;blockquote&gt;Cet ouvrage éclaire, de manière novatrice, les facteurs cosmiques, évolutifs, climatiques et environnementaux à l’origine du surgissement de la vie, de la complexification du vivant, de l’émergence des formes humaines anciennes et de celle de notre espèce, Homo sapiens. Il explore la fabrique de notre humanité et décrypte les conditions ayant permis à notre espèce d’acquérir un cerveau hors du commun. Enfin, il pose l’hypothèse de l’émergence des premiers sapiens dans un territoire du nord-ouest de l’Afrique, en montrant pourquoi ces lieux auraient constitué notre berceau.&lt;/blockquote&gt;&lt;blockquote&gt;« Un ouvrage fascinant, instructif – indispensable », souligne la paléontologue et historienne des sciences Claudine Cohen.&lt;/blockquote&gt;&lt;div&gt;&lt;br&gt;&lt;/div&gt;</Text>
      </TextContent>
      <TextContent>
        <TextType>02</TextType>
        <ContentAudience>00</ContentAudience>
        <Text>&lt;p&gt;L’ouvrage éclaire, de manière novatrice, les facteurs cosmiques, évolutifs, climatiques et environnementaux à l’origine du surgissement de la vie, de la complexification du vivant, de l’émergence des formes humaines anciennes et de celle de notre espèce, Homo sapiens.&lt;/p&gt;</Text>
      </TextContent>
      <TextContent>
        <TextType>04</TextType>
        <ContentAudience>00</ContentAudience>
        <Text>&lt;p&gt;Préface............................................................................................................. 9&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Préambule : Émerger et évoluer .......................................................... 11&lt;/p&gt;&lt;p&gt;1 La Terre : un berceau au sein de l’Univers ..................................... 15&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Ce qui a rendu l’existence possible .............................................................. 15&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Fondamentaux universels ................................................................................ 17&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Existences non-terrestres ................................................................................ 21&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Planètes concurrentes ....................................................................................... 23&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Les qualités de la Terre et du système solaire ......................................... 25&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Les rôles éminents de l’eau ............................................................................. 28&lt;/p&gt;&lt;p&gt;La Lune, HD 7977 et l’énergie ........................................................................ 30&lt;/p&gt;&lt;p&gt;2 L’émergence de la matière et du vivant ......................................... 33&lt;/p&gt;&lt;p&gt;La première complexification de la matière ............................................ 33&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Deuxième complexification ............................................................................. 36&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Troisième complexification ............................................................................. 39&lt;/p&gt;&lt;p&gt;L’IA et la compréhension du vivant .............................................................. 40&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Anomalies, seuils et signaux quantiques ................................................... 41&lt;/p&gt;&lt;p&gt;3 Le surgissement des espèces complexes ....................................... 45&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Une somme de spécificités .............................................................................. 45&lt;/p&gt;&lt;p&gt;L’intelligence moléculaire face à l’impasse énergétique ..................... 46&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Quatrième complexification ........................................................................... 50&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Enseignements ..................................................................................................... 51&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Nos grands ancêtres ........................................................................................... 52&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Complexités humaines ...................................................................................... 55&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Proximités ............................................................................................................... 57&lt;/p&gt;&lt;p&gt;4 L’Afrique, les Pan et les Homo ............................................................ 61&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Question de priorités ......................................................................................... 61&lt;/p&gt;&lt;p&gt;L’Afrique versus l’Asie ......................................................................................... 64&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Notre émergence africaine .............................................................................. 66&lt;/p&gt;&lt;p&gt;L’environnement de l’Afrique ......................................................................... 72&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Comprendre les Homo via les chimpanzés ............................................... 73&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Analyser l’émergence humaine à travers les bonobos ........................ 77&lt;/p&gt;&lt;p&gt;5 Des ancêtres résilients et chanceux ................................................ 81&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Le plaisir d’exister ............................................................................................... 81&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Motivés, motivés .................................................................................................. 82&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Protégés des catastrophes ............................................................................... 83&lt;/p&gt;&lt;p&gt;L’enfer de Chicxulub ........................................................................................... 86&lt;/p&gt;&lt;p&gt;L’équilibre à tout prix ......................................................................................... 87&lt;/p&gt;&lt;p&gt;6 Nous avons émergé du froid .............................................................. 89&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Retour sur nous-mêmes ................................................................................... 89&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Un long refroidissement ................................................................................... 90&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Température idéale ............................................................................................ 92&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Importance du confort thermique ............................................................... 94&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Adaptations et inventions ................................................................................ 96&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Passons du froid au chaud… ........................................................................... 98&lt;/p&gt;&lt;p&gt;7 Comment l’énergie nous a construits ........................................... 101&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Centrale versus ambiante .............................................................................. 101&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Encéphales hyperactifs .................................................................................. 102&lt;/p&gt;&lt;p&gt;La quête de l’énergie ....................................................................................... 104&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Devenir bipède, une solution....................................................................... 105&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Nous avons été « boostés » ........................................................................... 108&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Epiderme, énergie et évolution .................................................................. 110&lt;/p&gt;&lt;p&gt;8 Notre émergence génétique ............................................................. 115&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Gènes et origines .............................................................................................. 115&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Périodes clés ....................................................................................................... 117&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Quels moteurs ? ................................................................................................. 119&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Intelligents .......................................................................................................... 120&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Gènes et cerveau ............................................................................................... 123&lt;/p&gt;&lt;p&gt;L’émergence de nouveaux gènes ................................................................ 125&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Gènes et changements environnementaux ........................................... 126&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Néanderthal et nous ........................................................................................ 129&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Une espèce « à succès », mais violente .................................................... 132&lt;/p&gt;&lt;p&gt;9 La fabrique des sapiens ..................................................................... 135&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Vivantes versus fossiles .................................................................................. 135&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Formes prémodernes ..................................................................................... 137&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Bond en arrière ................................................................................................. 140&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Migrations thermiques ................................................................................... 143&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Le couloir est-sud ............................................................................................. 144&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Creuset sud, creuset nord ............................................................................. 146&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Sapiens, humain synthétique ....................................................................... 148&lt;/p&gt;&lt;p&gt;10 L’émergence de nous-mêmes ........................................................ 153&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Effet de cliquet ................................................................................................... 153&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Sapiens domestiqué ......................................................................................... 156&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Les marques de notre émergence ............................................................. 158&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Homogénéisation et sélection ..................................................................... 159&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Marcheurs invétérés ........................................................................................ 162&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Le Levant et l’émergence humaine ........................................................... 164&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Bouillon de culture .......................................................................................... 167&lt;/p&gt;&lt;p&gt;8 Table des matières&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Épilogue : Finalement, où aurions-nous émergé ? ....................... 169&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Sans la vie, à quoi bon l’Univers ? .............................................................. 169&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Une affaire d’énergie ....................................................................................... 172&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Peut-être ou sans doute là ............................................................................ 173&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Crédits des illustrations ....................................................................... 181&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Références essentielles ......................................................................... 185&lt;/p&gt;</Text>
      </TextContent>
      <SupportingResource>
        <ResourceContentType>21</ResourceContentType>
        <ContentAudience>00</ContentAudience>
        <ResourceMode>06</ResourceMode>
        <ResourceVersion>
          <ResourceForm>01</ResourceForm>
          <ResourceLink>https://laboutique.edpsciences.fr/produit/1540/9782759838813/comment-et-ou-l-espece-humaine-a-emerge</ResourceLink>
        </ResourceVersion>
      </SupportingResource>
      <SupportingResource>
        <ResourceContentType>01</ResourceContentType>
        <ContentAudience>00</ContentAudience>
        <ResourceMode>03</ResourceMode>
        <ResourceVersion>
          <ResourceForm>02</ResourceForm>
          <ResourceLink>https://laboutique.edpsciences.fr/system/product_pictures/data/009/983/551/original/9782759838806-EmergenceHumaine_couv-sofedis.jpg</ResourceLink>
          <ContentDate>
            <ContentDateRole>17</ContentDateRole>
            <DateFormat>14</DateFormat>
            <Date>20260206T140022+0100</Date>
          </ContentDate>
        </ResourceVersion>
      </SupportingResource>
      <SupportingResource>
        <ResourceContentType>15</ResourceContentType>
        <ContentAudience>00</ContentAudience>
        <ResourceMode>03</ResourceMode>
        <ResourceVersion>
          <ResourceForm>02</ResourceForm>
          <ResourceLink>https://laboutique.edpsciences.fr/system/product_pictures/data/009/983/583/original/9782759838806-EmergenceHumaine_thumbnail.jpg</ResourceLink>
          <ContentDate>
            <ContentDateRole>17</ContentDateRole>
            <DateFormat>14</DateFormat>
            <Date>20260317T104718+0100</Date>
          </ContentDate>
        </ResourceVersion>
      </SupportingResource>
    </CollateralDetail>
    <PublishingDetail>
      <Imprint>
        <ImprintIdentifier>
          <ImprintIDType>01</ImprintIDType>
          <IDValue>P1</IDValue>
        </ImprintIdentifier>
        <ImprintName>EDP Sciences</ImprintName>
      </Imprint>
      <Publisher>
        <PublishingRole>01</PublishingRole>
        <PublisherIdentifier>
          <PublisherIDType>01</PublisherIDType>
          <IDValue>P1</IDValue>
        </PublisherIdentifier>
        <PublisherName>EDP Sciences</PublisherName>
        <Website>
          <WebsiteDescription>17 avenue du Hoggar - PA de Courtaboeuf - 91944 Les Ulis cedex A</WebsiteDescription>
          <WebsiteLink>http://publications.edpsciences.org/</WebsiteLink>
        </Website>
      </Publisher>
      <PublishingStatus>04</PublishingStatus>
      <PublishingDate>
        <PublishingDateRole>11</PublishingDateRole>
        <DateFormat>00</DateFormat>
        <Date>20260423</Date>
      </PublishingDate>
      <PublishingDate>
        <PublishingDateRole>01</PublishingDateRole>
        <DateFormat>00</DateFormat>
        <Date>20260423</Date>
      </PublishingDate>
      <PublishingDate>
        <PublishingDateRole>19</PublishingDateRole>
        <DateFormat>00</DateFormat>
        <Date>20260423</Date>
      </PublishingDate>
      <CopyrightStatement>
        <CopyrightYear>2026</CopyrightYear>
        <CopyrightOwner>
          <CopyrightOwnerIdentifier>
            <CopyrightOwnerIDType>06</CopyrightOwnerIDType>
            <IDValue>3052868830012</IDValue>
          </CopyrightOwnerIdentifier>
        </CopyrightOwner>
      </CopyrightStatement>
      <SalesRights>
        <SalesRightsType>01</SalesRightsType>
        <Territory>
          <RegionsIncluded>WORLD</RegionsIncluded>
        </Territory>
      </SalesRights>
    </PublishingDetail>
    <RelatedMaterial>
      <RelatedProduct>
        <ProductRelationCode>13</ProductRelationCode>
        <ProductIdentifier>
          <ProductIDType>03</ProductIDType>
          <IDValue>9782759838806</IDValue>
        </ProductIdentifier>
        <ProductIdentifier>
          <ProductIDType>15</ProductIDType>
          <IDValue>9782759838806</IDValue>
        </ProductIdentifier>
      </RelatedProduct>
    </RelatedMaterial>
    <ProductSupply>
      <Market>
        <Territory>
          <RegionsIncluded>WORLD</RegionsIncluded>
        </Territory>
      </Market>
      <MarketPublishingDetail>
        <PublisherRepresentative>
          <AgentRole>08</AgentRole>
          <AgentName>EDP Sciences</AgentName>
        </PublisherRepresentative>
        <MarketPublishingStatus>04</MarketPublishingStatus>
        <MarketDate>
          <MarketDateRole>01</MarketDateRole>
          <DateFormat>00</DateFormat>
          <Date>20260423</Date>
        </MarketDate>
      </MarketPublishingDetail>
      <SupplyDetail>
        <Supplier>
          <SupplierRole>03</SupplierRole>
          <SupplierIdentifier>
            <SupplierIDType>01</SupplierIDType>
            <IDValue>D1</IDValue>
          </SupplierIdentifier>
          <SupplierName>EDP Sciences</SupplierName>
        </Supplier>
        <ProductAvailability>22</ProductAvailability>
        <SupplyDate>
          <SupplyDateRole>08</SupplyDateRole>
          <DateFormat>00</DateFormat>
          <Date>20260423</Date>
        </SupplyDate>
        <Price>
          <PriceType>04</PriceType>
          <PriceQualifier>05</PriceQualifier>
          <PriceCondition>
            <PriceConditionType>01</PriceConditionType>
            <PriceConditionQuantity>
              <PriceConditionQuantityType>02</PriceConditionQuantityType>
              <Quantity>1</Quantity>
              <QuantityUnit>00</QuantityUnit>
            </PriceConditionQuantity>
          </PriceCondition>
          <PriceAmount>13.99</PriceAmount>
          <Tax>
            <TaxType>01</TaxType>
            <TaxRatePercent>5.50</TaxRatePercent>
            <TaxAmount>0.73</TaxAmount>
          </Tax>
          <CurrencyCode>EUR</CurrencyCode>
          <PrintedOnProduct>01</PrintedOnProduct>
        </Price>
        <Price>
          <PriceType>04</PriceType>
          <PriceQualifier>06</PriceQualifier>
          <PriceCondition>
            <PriceConditionType>01</PriceConditionType>
            <PriceConditionQuantity>
              <PriceConditionQuantityType>02</PriceConditionQuantityType>
              <Quantity>1</Quantity>
              <QuantityUnit>00</QuantityUnit>
            </PriceConditionQuantity>
          </PriceCondition>
          <PriceAmount>50.99</PriceAmount>
          <Tax>
            <TaxType>01</TaxType>
            <TaxRatePercent>5.50</TaxRatePercent>
            <TaxAmount>0.73</TaxAmount>
          </Tax>
          <CurrencyCode>EUR</CurrencyCode>
          <PrintedOnProduct>01</PrintedOnProduct>
        </Price>
        <Price>
          <PriceType>04</PriceType>
          <PriceQualifier>06</PriceQualifier>
          <PriceCondition>
            <PriceConditionType>01</PriceConditionType>
            <PriceConditionQuantity>
              <PriceConditionQuantityType>02</PriceConditionQuantityType>
              <Quantity>1</Quantity>
              <QuantityUnit>00</QuantityUnit>
            </PriceConditionQuantity>
          </PriceCondition>
          <PriceAmount>55.99</PriceAmount>
          <Tax>
            <TaxType>01</TaxType>
            <TaxRatePercent>5.50</TaxRatePercent>
            <TaxAmount>2.92</TaxAmount>
          </Tax>
          <CurrencyCode>USD</CurrencyCode>
          <PrintedOnProduct>01</PrintedOnProduct>
        </Price>
      </SupplyDetail>
    </ProductSupply>
  </Product>
</ONIXMessage>
